کتاب The Accidental Further Adventures of the Hundred-Year-Old Man

«باز هم ماجراجویی های تصادفی پیرمرد صدساله» اثر یوناس یوناسون، منتشرشده در سال ۲۰۱۸، دنباله رمان مشهور «پیرمرد صدساله‌ای که از پنجره فرار کرد و ناپدید شد» است و همان فضای طنزآمیز، پرشتاب و ابزورد را در بستری معاصر ادامه می‌دهد. این رمان در ژانر کمدی موقعیت، طنز اجتماعی و داستان پوچ‌گرایانه قرار می‌گیرد و بار دیگر شخصیت آلن کارلسن را در مرکز حوادثی قرار می‌دهد که بسیار بزرگ‌تر از خواست و توان او به نظر می‌رسند. ایده اصلی کتاب این است که جهان، برخلاف تصویر رسمی و منظم خود، اغلب با تصادف، سوءتفاهم، خودنمایی، بی‌دقتی و تصمیم‌های لحظه‌ای پیش می‌رود. آلن، با خونسردی افراطی و بی‌اعتنایی کامل به جدیت جهان، به ابزاری روایی برای آشکار کردن پوچی سازوکارهای قدرت، رسانه و روابط بین‌الملل تبدیل می‌شود. داستان از بالی آغاز می‌شود؛ جایی که آلن کارلسن، اکنون در صد و یک سالگی، همراه دوستش یولیوس با پولی که در ماجراهای پیشین به دست آورده‌اند، زندگی آسوده و تجملی دارد. اما همان‌گونه که با منطق جهان یوناسون سازگار است، این آرامش دوام چندانی ندارد. ولخرجی، بی‌برنامگی و بی‌اعتنایی به آینده باعث می‌شود دارایی آنان رو به پایان برود. در همین دوران، آلن با یک تبلت آشنا شده و از طریق آن اخبار جهان را دنبال می‌کند؛ البته نه با اضطراب یا تحلیل جدی، بلکه با همان کنجکاوی ساده و بی‌تفاوتی طنزآمیزی که ویژگی همیشگی اوست. یک اتفاق ظاهرا کوچک و بی‌برنامه، آلن و یولیوس را سوار بالون هوای گرم می‌کند و سقوط این بالون در اقیانوس، زنجیره‌ای از رویدادهای عجیب و بین‌المللی را آغاز می‌کند. نجات آن‌ها توسط یک کشتی باری، نقطه ورود رمان به قلمرو بحران‌های بزرگ جهانی است. کشتی حامل محموله‌ای حساس است و مقصد آن، آلن و یولیوس را وارد فضایی می‌کند که در ظاهر باید کاملا امنیتی، خطرناک و جدی باشد. اما یوناسون دقیقا از همین تضاد استفاده می‌کند: دو پیرمرد بی‌برنامه، بی‌ادعا و عمدتا در جست‌وجوی آسایش، ناگهان در مرکز مسئله‌ای پیچیده قرار می‌گیرند. آلن با تکیه بر گذشته عجیب و تجربه‌هایی که در رمان نخست به او نسبت داده شده بود، خود را به شکل ناخواسته در جایگاه فردی کارآمد و حتی متخصص جا می‌زند. در حقیقت، او کمتر به حل بحران‌ها علاقه دارد و بیشتر می‌خواهد زنده بماند، نوشیدنی مناسبی پیدا کند و از دردسر بعدی عبور کند. رمان سپس به سفری زنجیره‌ای و پرحادثه تبدیل می‌شود که در آن آلن و یولیوس از کشوری به کشور دیگر می‌روند و با چهره‌ها، نهادها و موقعیت‌های حساس روبه‌رو می‌شوند. شیوه روایت یوناسون بر اغراق، تصادف و تضاد بنا شده است. هرچه موقعیت رسمی‌تر و پرتنش‌تر می‌شود، واکنش آلن ساده‌تر، زمینی‌تر و بی‌تکلف‌تر است. همین فاصله میان اهمیت ظاهری رویدادها و بی‌خیالی شخصیت اصلی، منبع اصلی طنز کتاب را شکل می‌دهد. آلن نه قهرمان کلاسیک است، نه تحلیل‌گر سیاسی، نه فردی آرمان‌خواه؛ او بیشتر نوعی بازمانده خوش‌شانس است که با ترکیبی از ساده‌دلی، تجربه، فرصت‌طلبی ملایم و بی‌اعتنایی به ایدئولوژی‌ها از موقعیت‌های خطرناک عبور می‌کند. نقطه قوت اصلی «باز هم ماجراجویی های تصادفی پیرمرد صدساله» در ریتم تند، طنز موقعیت و توانایی نویسنده در تبدیل بحران‌های بزرگ به صحنه‌هایی مضحک و انسانی است. یوناسون با زبانی سبک، شوخ و پرتحرک، نشان می‌دهد که پشت بسیاری از ساختارهای ظاهرا جدی، عناصری از آشفتگی و تصادف وجود دارد. شخصیت آلن همچنان جذاب است، زیرا با کمترین ادعا، بیشترین تأثیر را بر پیرامون خود می‌گذارد. با این حال، کتاب از محدودیت‌های یک دنباله نیز رنج می‌برد. فرمول روایی آن بسیار به اثر نخست شباهت دارد و تکرار برخوردهای تصادفی با موقعیت‌های بزرگ، گاهی قابل پیش‌بینی می‌شود. همچنین وابستگی رمان به فضای خبری زمان انتشار، ممکن است بخشی از طنز آن را در گذر زمان کم‌اثر کند. با وجود این، «باز هم ماجراجویی های تصادفی پیرمرد صدساله» اثری سرگرم‌کننده، پرانرژی و هوشمندانه است که با خنده، بی‌نظمی جهان معاصر را به نمایش می‌گذارد.