کتاب آیا علم توانسته است خدا را دفن کند؟! (جلد اول)

در سال‌هایی که بحث میان علم و دین دوباره به یکی از جدی‌ترین جدال‌های فکری جهان تبدیل شده بود، جان سی لنوکس با کتاب « کتاب آیا علم توانسته است خدا را دفن کند؟! (جلد اول)» وارد گفت‌وگویی شد که هنوز هم ادامه دارد. نویسنده از همان ابتدا خواننده را در مقابل این پرسش قرار می‌دهد: آیا هرچه دانش بشر بیشتر شده، کمتر جایی برای خدا باقی مانده است؟. محتوای کتاب شامل پنج فصل به این شرح است:« فصل اول: جنگ جهان‌بینی‌ها، فصل دوم: قلمرو و محدودیت‌های علم چیست، فصل سوم: تقلیل،تقلیل، تقلیل، فصل چهارم: آیا جهان طراح دارد؟ و آخرین فصل: طراح بیوسفر». فضای کتاب شبیه گفت‌وگویی‌ست با کسانی که تصور می‌کنند علم مدرن سرانجام توانسته توضیحی کامل برای جهان ارائه دهد و دیگر نیازی به مفاهیم دینی باقی نمانده است. او به‌ویژه با جریان مشهور «خداناباوران جدید» درگیر می‌شود؛ چهره‌هایی مثل ریچارد داوکینز که دین را مانعی برای فهم علمی جهان می‌دانند. بخشی از کتاب به روشن کردن این بحث می‌پردازد که علم و ایمان در دو جبهه متخاصم قرار ندارند. نویسنده بارها یادآوری می‌کند که بسیاری از بنیان‌گذاران علم جدید خود انسان‌هایی مومن بوده‌اند و ایده وجود نظمی عقلانی در جهان، یکی از انگیزه‌های اصلی رشد علم بوده است. او از فیزیک، زیست‌شناسی، کیهان‌شناسی و فلسفه علم مثال می‌آورد تا نشان دهد توضیح علمی یک پدیده، لزوما توضیح نهایی و کامل درباره معنای آن نیست. او تلاش می‌کند به‌جای تکرار کلیشه‌های رایج، سراغ پرسش‌های مشخص می‌رود: آیا پیدایش جهان صرفا نتیجه تصادف است؟ آیا قوانین طبیعت خودبه‌خود به‌وجود آمده‌اند؟ اگر علم بتواند سازوکار یک پدیده را توضیح دهد، آیا دیگر جایی برای خدا باقی می‌ماند؟ لنوکس در پاسخ، اغلب میان «چگونگی» و «چرایی» تفاوت می‌گذارد. از نگاه او، علم ابزار قدرتمندی برای فهم سازوکار جهان است، اما درباره معنای نهایی هستی یا منشأ عقل و آگاهی انسانی حکم قطعی صادر نمی‌کند. کتاب در عین حال فقط یک دفاع سنتی از دین نیست و بارها از دستاوردهای علم مدرن با احترام حرف می‌زند. این کتاب یادآوری می‌کند که پرسش‌هایی درباره منشأ جهان، معنای آگاهی و حقیقت، با وجود همه‌ی پیشرفت‌های علمی دنیای معاصر، هنوز از زندگی فکری انسان حذف نشده‌اند.