کتاب آخرین مهاجر

«آخرین مهاجر، عبدالله پسر اریقط و معاذ پسر جموح» نوشته‌ی محمود پوروهاب از مجموعه ۴ جلدی «یاران پیامبر» است. «آن روی زیبا، مصعب بن عمیر»، «تنها زندگی می‌کنی، ابوذر غفاری» و «سال‌های بردگی، بلال حبشی» سه جلد دیگر این مجموعه هستند که در قالب داستان و با موضوع سیره اهل بیت و خاندان و یاران اهل بیت برای گروه سنی نوجوان (د و هـ) نوشته شده است. «آخرین مهاجر» به فرازهایی از زندگی عبدالله پسر اریقط و معاذ پسر جموح می‌پردازد. این دو از یاران پیامبر بودند و تعامل آن‌ها با پیامبر هنگام مهاجرت به مدینه در قالب داستان روایت می‌شود.
آخرین مهاجر نوشته‌ی محمود پوروهاب روایتی داستانی از روزهای پرالتهاب هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه است، اما این ماجرا از چشم کسانی روایت می‌شود که در حاشیه‌ی تاریخ ایستاده‌اند. در بخش نخست، عبدالله، شتربان مکی، راوی است. عبدالله را پدرش با خشونت به دارالندوه می‌برد؛ جایی‌ که عبدالله شاهد جلسه‌ی سران قریش درباره‌ی سرنوشت محمد است. در آن‌جا ابوجهل نقشه‌ی حمله‌ی جمعی از جوانان قبایل را مطرح می‌کند؛ نقشه‌ای که پذیرفته می‌شود و از هر قبیله جوانی انتخاب می‌شود، از جمله خود عبدالله. شبانگاه، ۴۰ نفر خانه‌ی پیامبر را محاصره می‌کنند؛ اما وقتی که حمله می‌کنند، علی را می‌بینند که به‌جای پیامبر در بستر آرمیده است. مردی را برای ردیابی می‌آورند. او رد پاها را از خانه‌ی پیامبر تا بیابان دنبال می‌کند و به دهانه‌ی غاری می‌رسد که با تار عنکبوت و آشیانه‌ی پرنده پوشیده شده است. او نتیجه می‌گیرد که کسی در غار نیست و قریش ناامید بازمی‌گردند. عبدالله که دلش با پیامبر است، در بیابان با پسر ابوبکر روبه‌رو می‌شود. پسر ابوبکر خبر می‌دهد که پیامبر و پدرش در همان غار پنهان بوده‌اند و اکنون از عبدالله خواسته‌اند تا یثرب راهنمای‌شان باشد. پیامبر به عبدالله اعتماد می‌کند و همین اعتماد، او را به تصمیمی سرنوشت‌ساز می‌رساند؛ پذیرفتن همراهی با پیامبر. پیامبر از غار بیرون می‌آید، با عبدالله دست می‌دهد و او ایمان خود را اعلام می‌کند. در مسیر، به خیمه‌ی ام‌معبد می‌رسند؛ زنی که چیزی برای پذیرایی ندارد جز گوسفندی لاغر. پیامبر بر گوسفند دست می‌کشد، گوسفند جان می‌گیرد و پستان‌هایش پر از شیر می‌شود. ام‌معبد با شگفتی ایمان خود را ابراز می‌کند و کاروان کوچک راهش را ادامه می‌دهد.
راوی بخش دوم، نوجوانی به نام معاذ در یثرب است. او همراه پدرش هر روز به محله‌ی قبا می‌آید تا شاید پیامبر را ببیند. آخرین کاروان مهاجران رسیده‌اند و نگرانی از سرنوشت پیامبر در میان مردم موج می‌زند. سرانجام روزی صدای طبل و شادی بلند می‌شود و کاروان پیامبر وارد قبا می‌شود. در این‌جا دوباره عبدالله پسر اریقط ظاهر می‌شود و معلوم می‌شود که او راهنمای پیامبر بوده و در این سفر اسلام آورده است. در پایان، پدر معاذ از او می‌خواهد که مانند دیگران خانواده‌ای از مهاجران را در خانه‌اش جا دهد و معاذ می‌گوید منتظر «آخرین مهاجر» است؛ دوستی به نام عبدالله پسر اریقط.
«آخرین مهاجر» روایتی داستانی و جذاب از روزهای پرالتهاب هجرت پیامبر اسلام از مکه به مدینه است که نوجوانان را با بخشی مهم از زندگی پیامبر و یارانش و تاریخ اسلام آشنا می‌کند.