کتاب روان شناسی فیزیولوژیک

کتاب «روان‌شناسی فیزیولوژیک» تألیف دکتر محمدکریم خداپناهی از منابع دانشگاهی در حوزه‌ی بررسی ارتباط متقابل میان فرآیندهای زیستی و پدیده‌های روانی به شمار می‌رود. این اثر با درک این واقعیت که تحلیل دقیق رفتار انسان بدون شناخت مبانی فیزیولوژیک و عصبی آن امکان‌پذیر نیست، به شیوه ای میان‌رشته‌ای عمل کرده و دستاوردهای علوم مختلفی چون زیست‌شناسی، عصب‌شناسی، داروشناسی، کالبدشناسی و شیمی اعصاب را در خدمت فهم عمیق‌تر روان‌شناسی به کار می‌گیرد.
از ویژگی‌های کتاب، ساختار منسجم و منطقی آن است که دانشجو را گام‌به‌گام از مبانی به سوی مفاهیم پیچیده هدایت می‌کند. این اثر که در ویراست جدید خود در چهار بخش و پانزده فصل سازماندهی شده، مسیری آموزشی و کاملا حساب‌شده را طی می‌کند. بخش نخست به پایه‌های اساسی اختصاص دارد؛ جایی که خواننده با تعریف و روش‌های تحقیق در روان‌شناسی فیزیولوژیک آشنا شده و به درک بهتری از ساختار و کنش سلول‌های عصبی، مکانیزم سیناپس‌ها و سازمان کلی دستگاه عصبی دست می‌یابد. این بخش، زیربنای لازم برای درک مباحث بعدی را فراهم می‌سازد. در بخش دوم، کتاب به سراغ سیستم‌های حسی و حرکتی می‌رود و چگونگی دریافت و پردازش اطلاعات از جهان پیرامون از طریق دستگاه‌های دیداری، شنیداری، چشایی و بویایی و همچنین نحوه‌ی پاسخ‌دهی ارگانیسم به این محرک‌ها از طریق دستگاه حرکتی را به تفصیل تشریح می‌کند. بخش سوم، با عنوان «رفتارهای انگیزشی»، به کاوش در فرآیندهای عالی‌تر و درونی‌تر مغز می‌پردازد. مباحثی همچون مکانیزم‌های دقت و هشیاری، چرخه‌های زیستی و خواب، و همچنین ریشه‌های فیزیولوژیک انگیزش و هیجان در این بخش مورد بررسی قرار می‌گیرند.
نهایتا در بخش چهارم، کتاب به اوج مباحث شناختی رسیده و به پیچیده‌ترین کارکردهای مغز انسان، یعنی زبان، یادگیری و حافظه می‌پردازد. افزوده شدن فصلی مستقل درباره‌ی «بیماری‌های روانی و مغز» در ویراست جدید، نشان از پویایی و همگامی اثر با آخرین یافته‌های این حوزه دارد و به درک ارتباط میان آسیب‌های مغزی و اختلالات روانی کمک شایانی می‌کند. نقطه‌ی قوت دیگر این کتاب، رویکرد آموزشی آن است. دکتر خداپناهی با این پیش‌فرض که ممکن است خواننده اطلاعات گسترده‌ی قبلی در علوم زیستی نداشته باشد، تمامی مفاهیم و اصطلاحات تخصصی را در ابتدا تعریف و سپس تشریح می‌کند. این ویژگی، کتاب «روان‌شناسی فیزیولوژیک» را به منبعی قابل فهم برای طیف وسیعی از دانشجویان رشته‌های روان‌شناسی و علوم تربیتی بدل کرده است که به دنبال یک مرجع علمی، ساختارمند و معتبر برای ورود به این دنیای شگفت‌انگیز هستند.