کتاب «روشهای تحقیق در علوم اجتماعی (جلد اول)» نوشتهی ارل ببی، یک منبع مرجع در سنت آموزش روش تحقیق در علوم اجتماعی است. این اثر در فارسی در دو جلد منتشر شده است که جلد نخست بخشهای اول و دوم را شامل میشود. بخش اول، «مقدمهای بر کاوش» با پرسشی بنیادی آغاز میشود: انسان چگونه میداند چه چیزی واقعی است. نویسنده شیوهی شناخت روزمرهی انسانها را با شیوهی شناخت علمی مقایسه میکند و نشان میدهد چگونه خطاهای رایج در استنتاجهای روزمره، مانند مشاهدهی نادقیق، تعمیمهای شتابزده، یا استدلالهای دوری، میتوانند شناخت ما را از واقعیت اجتماعی منحرف کنند. این موضوع فصل اول از بخش اول کتاب است. فصل دوم به معرفی پارادایمهای نظری بزرگ در علوم اجتماعی میپردازد؛ چارچوبهایی مانند کارکردگرایی، نظریهی تعارض و کنش متقابل نمادین که هرکدام عینک متفاوتی برای دیدن پدیدههای اجتماعی به دست میدهند. فصل سوم به اخلاق و سیاست تحقیق اجتماعی میپردازد، مسائلی مانند رضایت آگاهانه، آسیب احتمالی به شرکتکنندگان، محرمانگی دادهها و نمونههای تاریخی جنجالی، مانند آزمایشهای روانشناختی میلگرم یا زیمباردو، که مرزهای اخلاقی پژوهش را به چالش کشیدند. بخش دوم، «پیریزی کاوش»، وارد جنبههای عملی تحقیق میشود. در این بخش توضیح داده میشود که چگونه یک ایدهی پژوهش، که کلی و تا حدی مبهم است، میتواند به طرحی قابل اجرا بدل شود. فصل چهارم انواع هدفهای پژوهشی (اکتشافی، توصیفی، تبیینی) و واحدهای تحلیل را معرفی میکند. فصل پنجم به مفهومسازی، کمیسازی و ارزیابی میپردازد، یعنی اینکه چگونه یک مفهوم انتزاعی مانند «محافظهکاری» یا «رضایت شغلی» را میتوان بهشکلی قابلاندازهگیری تعریف کرد. فصل ششم دربارهی نمایهها، مقیاسها و گونهشناسیهاست، ابزارهایی که پژوهشگران برای ترکیب چند سنجه در یک شاخص واحد به کار میبرند. بخش دوم با فصلی دربارهی منطق نمونهگیری به پایان میرسد، که تفاوت میان نمونهگیری احتمالی و غیراحتمالی و اصول انتخاب نمونهای که واقعا بازتابدهندهی جامعهی بزرگتر باشد را توضیح میدهد. در مجموع، این مجلد در کنار جلد دوم، یک راهنمای جامع و دقیق دربارهی تحقیق در علوم اجتماعی را به دانشجویان عرضه میدارد.
دسته بندی های کتاب روشهای تحقیق در علوم اجتماعی (جلد اول)