کتاب قدرت شکننده آمریکا

کتاب «قدرت شکننده‌ آمریکا» نوشته‌ی نوام چامسکی و ویجی پراشاد، تلاشی برای فهم جایگاه ایالات متحده در جهان پس از دو دهه جنگ‌های موسوم به «مبارزه با تروریسم» است. کتاب حاضر در سال 2022 و در واکنش به خروج آمریکا از افغانستان، پس از سال‌ها جنگ، منتشر شد. تصاویر فرودگاه کابل در تابستان ۲۰۲۱ برای بسیاری از ناظران یادآور پایان یک دوره بود. نویسندگان از خروج نیروهای آمریکایی از افغانستان آغاز می‌کنند، اما بحث به سرعت به پرسش‌های بزرگ‌تری درباره‌ی قدرت، امپراتوری، هژمونی و آینده‌ی نظم جهانی کشیده می‌شود. به باور نویسندگان، مسئله فقط شکست آمریکا در یک مداخله‌ی نظامی در افغانستان نبود؛ آنچه اهمیت داشت آشکار شدن محدودیت‌های قدرت کشوری بود که دهه‌ها خود را بازیگر مسلط نظام بین‌الملل می‌دانست. کتاب می‌کوشد نشان دهد که افغانستان حادثه‌ای استثنایی نیست، بلکه باید آن را در کنار عراق و لیبی قرار داد؛ سه نمونه که به باور نویسندگان، شکاف میان اهداف اعلام‌شده‌ی سیاست خارجی آمریکا و نتایج واقعی آن را آشکار می‌کنند. البته افول قدرت آمریکا لزوما به معنای فروپاشی آن نیست. نویسندگان استدلال می‌کنند که ایالات متحده همچنان قدرتمندترین بازیگر جهان باقی مانده، اما توانایی آن برای شکل دادن یک‌جانبه به رویدادهای جهانی کاهش یافته است. از این منظر، خروج از افغانستان نه یک حادثه‌ی منفرد، بلکه نشانه‌ای از دگرگونی توازن قدرت در جهان معاصر است. افزون بر این مباحث، نویسندگان کوشیده‌اند تا میان جنگ‌های خارجی و بحران‌های داخلی در ایالات متحده پیوند برقرار کنند. از نگاه آنان، هزینه‌های هنگفت نظامی، فرسایش نهادهای دموکراتیک، افزایش نابرابری و بحران‌های اجتماعی در داخل آمریکا را نمی‌توان از سیاست‌های بین‌المللی آن جدا کرد. در مجموع، هرچند حجم نسبتا کم کتاب باعث شده بسیاری از موضوعات مهم تنها به اجمال بررسی شوند، با این حال، هدف اثر نیز ارائه‌ی تاریخ جامع این جنگ‌ها - لیبی، افغانستان، ویتنام و عراق- نیست، بلکه طرح مجموعه‌ای از تحلیل‌های بنیادی درباره‌ی قدرت شکننده‌ی آمریکا در دوران معاصر است.