کتاب چطور همه افسرده شدند

فرض کنید کسی با خستگی مداوم، بی‌خوابی، دلشوره، دردهای بدنی و درگیری وسواس‌گونه‌ی ذهن با خود بیماری نزد پزشک برود. به باور ادوارد شورتر بیشتر کسانی که امروز تشخیص «افسردگی» می‌گیرند با همین مجموعه از نشانه‌ها روبه‌رو هستند؛ اما در قرن نوزدهم چنین بیمارانی «عصبی» خوانده می‌شدند و اگر کنترل اوضاع از دستشان درمی‌رفت، حالشان «فروپاشی عصبی» نام می‌گرفت. کتاب «چطور همه افسرده شدند: ظهور و سقوط فروپاشی عصبی» نوشته‌ی ادوارد شورتر درباره‌ی همین جابه‌جایی واژه‌هاست و می‌پرسد چه شد که اصطلاحی قدیمی و آشنا کنار رفت و جایش را برچسبی گرفت که حالا برای توصیف طیف بسیار گسترده‌ای از رنج‌ها به کار می‌رود. شورتر استاد روان‌پزشکی و تاریخ پزشکی در دانشگاه تورنتو است و این کتاب را با نگاهی تاریخی نوشته است؛ نگاهی که به‌جای تکیه بر تعریف‌های امروزی، سرگذشت تشخیص‌ها را دنبال می‌کند.
روایت شورتر از قرن نوزدهم آغاز می‌شود، زمانی که اضطراب، خستگی و بی‌خوابی همراه با نشانه‌های جسمی ذیل بیماری «اعصاب» جا می‌گرفت. به گفته‌ی او روان‌پزشکی بعدها کل مفهوم اعصاب را کنار گذاشت و در این مسیر نخست روان‌کاوی فروید و سپس صنعت داروسازی نقش تعیین‌کننده داشتند تا تشخیص افسردگی در مرکز توجه قرار بگیرد.
او رقابت‌ها و کشمکش‌های درون خود روان‌پزشکی و راهبردهای بازاریابی دارویی را هم در ماجرا موثر می‌داند و راهنمای تشخیصی و آماری اختلالات روانی را گامی به عقب نسبت به نگاه پیش از فروید می‌بیند؛ نگاهی که این حالت‌ها را بیماری اعصاب می‌شمرد و در قلمرو پزشکی داخلی درمان می‌کرد. ترتیب فصل‌های کتاب هم همین مسیر تاریخی را نشان می‌دهد: از «اعصاب» به‌عنوان یک مسئله و ظهور بیماری عصبی شروع می‌شود، به خستگی و اضطراب و ملانکولیا می‌رسد، سپس سراغ فروپاشی عصبی، تغییر الگوی فکری، ایرادهای برچسب افسردگی و نقش داروها می‌رود و در پایان به بازگشت مفهوم اعصاب می‌انجامد.
یکی از نکته‌های مهم کتاب این است که شورتر افسردگی را انکار نمی‌کند. او آن را بیماری واقعی می‌داند، به‌ویژه در شکل ملانکولیک. حرفش این است که بیشتر کسانی که این تشخیص را می‌گیرند اختلال «خلق» ندارند و نامیدن همه‌ی آن‌ها با یک واژه به خطا رفتن در تشخیص و درمان می‌انجامد؛ خطایی که در روایت او میلیون‌ها بیمار را با داروهای ضدافسردگی درمان‌نشده‌ی مناسب روبه‌رو کرده است. پیشنهاد او این است که تشخیص «افسردگی عمده» جای خود را به دو مقوله‌ی ملانکولیا و غیرملانکولیا بدهد. او افسردگی و اضطراب را معمولا هم‌زمان می‌بیند و در واقع یک بیماری می‌داند، و معتقد است اختلال‌های موسوم به اختلال خلقی در حقیقت کل بدن را درگیر می‌کنند. ملانکولیا در این نگاه تا عمق دستگاه غدد درون‌ریز، یعنی جایی که تیروئید و غده‌های فوق‌کلیوی را تنظیم می‌کند، پیش می‌رود. شورتر ادامه‌ی کاربرد نادرست واژه‌ی «افسردگی» را ناکامی تخیل علمی می‌خواند و کتاب را درست زمانی عرضه کرد که انتشار ویرایش پنجم DSM در راه بود.