کتاب تو نباید آگاه شوی

عنوان «تو نباید آگاه شوی» به فرمانی اشاره دارد که هرگز بلند گفته نمی‌شود، اما از همان سال‌های نخست زندگی درونی می‌شود: نباید متوجه شوی در کودکی چه بر سرت آمده و نباید بفهمی خودت در حقیقت چه می‌کنی. آلیس میلر در این کتاب، که نخستین بار در سال ۱۹۸۱ به آلمانی منتشر شد، کوشیده کارکرد همین فرمان را در ناخودآگاه فرد و ناخودآگاه جامعه توصیف کند و همین عنوان فرعی، یعنی «خیانت‌های جامعه در حق کودک» پرسش اصلی کتاب را پیشاپیش نشان می‌دهد.
نقطه‌ی شروع میلر سنتی دیرینه است که کودک را مقصر هر آنچه برایش رخ می‌دهد می‌شمارد. به باور او از همان روزهای اول به کودک القا می‌شود هرچه شرم‌آور است تقصیر خود اوست و به همین دلیل آگاهی‌اش از آسیب‌هایی که دیده کم‌رنگ می‌شود. میلر این الگو را فقط در خانواده نمی‌بیند و استدلال می‌کند که نظریه‌ی سائق فروید، با مفاهیمی مانند «عقده‌ی ادیپ» و «تمایلات جنسی کودکانه» نیز بازتابی از همین سنت است.
به روایت او فروید بیمارانی را که از آزار جنسی در کودکی می‌گفتند اهل خیال‌پردازی می‌دانست؛ خیالی که گویا دفاعی در برابر امیال جنسی خود آنان نسبت به والدین بی‌گناه بود. میلر معتقد است این نظریه به پنهان‌ماندن شیوع آزار جنسی کودکان و پیامدهای عاطفی آن در بزرگسالی کمک کرده است.
اما این کتاب فقط به نقد یک نظریه محدود نشده و میلر برای دنبال‌کردن ردّ حقیقت کودکی سراغ منابعی متنوع می‌رود: پرونده‌های بالینی، رویاها، افسانه‌ها و آثار ادبی. استدلال او این است که حقیقت کودکی دقیقا به این دلیل در این قالب‌ها بروز می‌کند که به‌عنوان حقیقت شناخته نمی‌شود. نمونه‌های تفصیلی کتاب از زندگی و آثار فرانتس کافکا، گوستاو فلوبر، ساموئل بکت و ویرجینیا وولف گرفته شده است. بررسی آثار کافکا در این میان جایگاه ویژه‌ای دارد و به گفته‌ی معرفی ناشر آلمانی، تصویری تازه از او به دست می‌دهد و به‌طور ضمنی نظریه‌ای درباره‌ی خلاقیت انسان را نیز پیش می‌کشد. خواننده در این بخش‌ها با کتابی روبه‌رو است که روان‌کاوی، کودک‌آزاری و تحلیل ادبی را در یک بحث پیوند می‌دهد.
کتاب «تو نباید آگاه شوی» برای کسانی نوشته شده که با روان‌شناسی کودک، روان‌کاوی، پیامدهای کودک‌آزاری و پرسش‌هایی درباره‌ی شیوه‌های سنتی فرزندپروری سروکار دارند و می‌خواهند ببینند میلر این مسائل را در پیوند با ادبیات و فرهنگ چگونه بررسی می‌کند. این اثر تشریح می‌کند چه چیزهایی از کودکی به ما گفته نمی‌شود، چه چیزهایی خودمان نمی‌خواهیم ببینیم و این سکوت چه ردّی در زندگی بزرگسالی و در آفرینش هنری می‌گذارد.