کتاب سیر اسلام شناسی در اروپا

آشنایی جهان غرب با اسلام و فرهنگ اسلامی مسیری طولانی را پشت سر گذاشته است؛ مسیری که از رویارویی‌های الهیاتی قرون وسطی آغاز شد و به‌مرور در قالب پژوهش‌های متن‌شناختی و تاریخی شکل گرفت. کتاب «سیر اسلام شناسی در اروپا» نوشته یوهان فوک، روایتی از این سیر تاریخی ارائه می‌دهد. نویسنده توانسته تصویری روشن و مستند از گام‌های نخستین اروپاییان در شناخت زبان عربی و متون اسلامی ترسیم کند. محتوای کتاب سیر تحول اسلام‌شناسی را از سده‌های میانه تا آستانه قرن بیستم میلادی در کشورهای مختلف اروپایی پی می‌گیرد. یوهان فوک نقطه آغاز این جریان را در جنگ‌های صلیبی و تلاش‌های اولیه برای ترجمه قرآن به زبان لاتین، به‌ویژه اقدام پتروس و نرابیلیس، جست‌وجو می‌کند. با گذر از قرون وسطی، روایت کتاب وارد سده‌های شانزدهم و هفدهم می‌شود؛ دورانی که اختراع و گسترش حروف چاپی عربی، شکل‌گیری کرسی‌های زبان‌های شرقی در دانشگاه‌های اروپا و تلاش دانشمندانی مانند ویلهلم پوستل، توماس ارپنیوس و یاکوبوس خولیوس پایه‌های زبان‌شناختی خاورشناسی را استوار ساخت. در سده‌های هجدهم و نوزدهم، این جریان با کار پژوهشگرانی چون آلبرت اسخولتنس، یوهان یاکوب رایسکه و سپس سیلوستر دو ساسی به اوج شکوفایی رسید. کتاب به‌تفصیل نقش مراکز علمی، از جمله کالج فورت ویلیام، و دانشمندانی نظیر ادوارد ویلیام لین، تئودور نولدکه، ایگناتس گلدزیهر و یولیوس ولهاوزن را در تثبیت روش‌های تاریخ‌گرایی و نقد متون بررسی می‌کند. همچنین تحولات اسلام‌شناسی در مکاتب علمی گوناگون از جمله آلمان، فرانسه، انگلستان، هلند، اتریش، اسپانیا و روسیه با جزئیات تاریخی شرح داده شده است. نویسنده با رویکردی تاریخ‌نگارانه، سیر تغییر دیدگاه‌های غرب را از برخوردهای جدلی اولیه به سمت روش‌های پژوهشی و متن‌شناسی علمی دنبال می‌کند. این پژوهش مستنداتی با ارزش از بستر تاریخی و سیر تکوین خاورشناسی در اختیار خواننده می‌گذارد که فهم دقیقی از درک اولیه غربی‌ها از اسلام به دست می‌دهد. کتاب تصویری از چگونگی شکل‌گیری دانش خاورشناسی در اروپا فراهم می‌سازد و زوایای گوناگون این مسیر چندصدساله را روشن می‌کند. مطالعه این اثر را به علاقه‌مندان به تاریخ اندیشه، پژوهشگران علوم اسلامی، دانشجویان تاریخ و تمام خوانندگانی که می‌خواهند از نحوه شکل‌گیری مواجهه فکری غرب با جهان اسلام آگاه شوند، پیشنهاد می‌کنیم.