کتاب جبار باغچه بان

«جبار باغچه‌بان» نوشته‌ی حمیدرضا توکلی جلد 72 از مجموعه «کی؟ چی؟ کجا؟» و مناسب رده سنی 9 سال به بالا است. این مجموعه رازهای تازه‌ای درباره‌ی شخصیت‌های بزرگ، رویدادهای مهم و مکان‌های شگفت‌انگیز بیان می‌کند. در این کتاب به زندگی «جبار باغچه‌بان» بنیان‌گذار نخستین کودکستان و نخستین مدرسه ناشنوایان ایران پرداخته شده است. نویسنده در این کتاب کوشیده تا به مخاطبان کودک و نوجوان بگوید وقتی از «جبار باغچه‌بان» حرف می‌زنیم از چه کسی حرف می‌زنیم؟ از باغبان دلسوز باغ کودکان؛ از معلم مهربان بچه‌های ناشنوا؛ یا از مردی که دلش برای ایران می‌تپید؟
نام اصلی جبار باغچه‌بان، میرزا جبار عسگرزاده است. او صد و دو سال پیش (سال ۱۳۰۲) اولین کودکستان ایران را در تبریز با عنوان باغچه‌ی اطفال دایر می‌کند و به همین دلیل خود را باغچه‌بان می‌نامد. او اولین دبستان مخصوص ناشنوایان را در سال ۱۳۱۳ در تهران پایه‌گذاری می‌کند. فعالیت‌های باغچه‌بان منحصر به این موضوع نیست، او در زمینه‌ی‌ آموزش الفبا و تأسیس نخستین کودکستان ایرانی با فعالیت‌هایی مثل بازی، شعر، موسیقی و نمایش نیز نوآور و پیشرو است. جبار باغچه‌بان با دست‌خالی، اما با ذهنی خلاق، دست‌به‌کار تهیه این منابع و ملزومات می‌شود و به کمک خلاقیت و استعداد منحصربه‌فردش و با اتکا به ادبیات عامه و قصه‌ها و افسانه‌ها، به‌تدریج کمبودها را در این زمینه رفع می‌کند. اما چیزی که معمولا از او در آن زمینه یاد نمی‌شود تئاتر است، او آغازگر نمایش کودکان و خردسالان در ایران نیز هست. او نخستین کسی است که برای کودکان نمایشنامه می‌نویسد و آن‌ها را با کودکان به صحنه می‌برد. جبار باغچه‌بان علاوه بر کوشش کلی خود در زمینه آموزش با خلق آثاری ازاین‌دست، نهاد کودکی را در ایران متحول می‌کند. او در عصری وارد کار کودک می‌شود که مجبور است مفهوم کودکی را در ایران پایه بگذارد. جبار باغچه‌بان از اولین کسانی است که مفهوم کودکی را به معنای درست‌ آن به کار می‌برد. او معتقد است که کودک ناگزیر است که کودکی بکند و در تک‌تک شعرهایش روی این نکته تأکید می‌کند. از این‌رو، در برنامه‌های پرورشی و آموزشی باغچه‌بان برای کودکستان‌ها، قصه‌گویی همراه با تصویر، خواندن شعر و سرود، اجرای نمایشنامه به زبان مادری، نقاشی گروهی، مجسمه‌سازی، آشنایی با رنگ‌ها و نام درختان و ده‌ها کار تازه‌ی دیگر برای پرورش کودکان پیش‌دبستان گنجانده‌شده بود.
«جبار باغچه‌بان» مخاطبان کودک را با شخصیتی آشنا می‌کند که تمام زندگیش را صرف کودکان کرد، کتابی الهام‌بخش که به مخاطبان نشان می‌دهد تلاش، پشتکار و خلاقیت رمز موفقیت است.