کتاب کروک و شرکا

«کروک و شرکا» نوشته‌ی «فریدریش گلاوزر» چهارمین کتاب از مجموعه‌ی پنج جلدی «کارآگاه اشتودر» است. «گلاوزر» یکی از اولین نویسندگان ادبیات پلیسی آلمانی‌زبان و خالق شخصیت کاراگاه اشتودر است. گلاوزر در خلق این شخصیت، از «سربازرس مگره» شخصیت مخلوق «ژرژ سیمنون» الهام گرفته است. کارآگاه اشتودر آدمی بسیار معمولی است، سر و وضع مرتبی ندارد و چاق است. او به سلامتی خود‌ش چندان اهمیت نمی‌دهد، ورزش نمی‌کند، لباس چروک می‌پوشد و یقه پیراهنش آهار ندارد. موقع سرماخوردگی با سروصدا فین می‌کند و با لهجه دهاتی حرف می‌زند. گلاوزر، این کارآگاه ساده و بی‌شیله‌پیله را در دهه ۱۹۳۰ خلق کرده؛ یعنی زمانی که قهرمانان داستان‌های پلیسی باید مثل شرلوک هولمز، ظاهر آراسته داشتند و رفتاری جدی و رسمی از خود نشان می‌دادند.
در این داستان مردی جوان به شکلی عجیب با پره‌ی نوک تیز دوچرخه‌ای به قتل می‌رسد و کارآگاه اشتودر ناخواسته درگیر پرونده‌ی این قتل می‌شود. قتل به‌شکلی عجیب و درست در شب عروسی دختر آقای کارآگاه در هتلی در روستا اتفاق افتاده است. تازه‌داماد یعنی آلبرت، افسر پلیس و تازه یک روز است که عضوی خانواده‌ی کارآگاه شده است و گزینه‌ی خوبی است تا اشتودر تمام خطاها و مشکلات را گردن او بیندازد. کارآگاه اشتودر می‌داند که نباید جسد را از محل قتل جابه‌جا کند، اما نمی‌تواند به خواهش معشوقه‌ی سابقش آنی جواب رد بدهد. آنی نگران اعتبار هتلش است و نمی‌خواهد جسد آن‌جا باشد. بنابراین کارآگاه حالا باید بدون سند و مدرک، از راز این جنایت پرده بردارد. او برای این کار باید به این سوالات پاسخ بدهد؛ انگیزه‌ی قتل چه بوده؟ چه کسانی متهم هستند؟ آن‌همه پاکت بدون نامه در جیب مقتول چه می‌کند؟ چرا به آلت قتاله یک تار موی سگ چسبیده است؟ دوچرخه‌فروش علاقمند به حیوانات چه نقشی در این ماجرا دارد؟ خانم منشی عاشق‌پیشه در این هتل چه می‌کند؟ مهمان‌های عجیب‌وغریبی که ناگهان به هتل سرازیر شده‌اند، چه کسانی هستند؟ رسیدن به پاسخ این پرسش برای کارآگاهی ماهر و نابغه نباید چندان سخت و زمان‌بر باشد، اما پشت ماجرای قتل فجیع این جوان، وقایع مخوف‌تر و پیچیده‌تری وجود دارد که خواننده قدم به قدم با آن‌ها مواجه می‌شود. حل هر معما رازی از داستان را آشکار می‌کند.
نویسنده نگاهی انتقادی به مناسبات سیاسی و اجتماعی سوئیس دارد. کارآگاه «اشتودر» مردی با چهره‌ای عبوس است که روحیه‌ای انسان‌دوست دارد. این ویژگی در کنار هوش و سر و شکل معمولی او برای خواننده جالب است و خواننده او را فردی همانند خودش می‌داند و با او کاملا همدل است و پابه پای او تا پایان داستان برای پرده برداشتن از راز جنایت حرکت می‌کند.
«کروک و شرکا» رمان‌های پلیسی و معمایی است و علاقمندان به این نوع داستان‌ها از آن لذت می‌برند و با شخصت جذاب و جالب کارآگاه اشتودر همراه می‌شوند.