کتاب استبداد ابرفناوری

سایه‌سنگین چند شرکت معدود بر تاروپود زندگی روزمره انسان قرن بیست‌ویکم، واقعیتی ملموس است که هر بار با لمس صفحه نمایش گوشی‌های هوشمندمان با آن مواجه می‌شویم. جاش هاولی در کتاب «استبداد ابرفناوری» به کالبدشکافی ساختاری می‌پردازد که به باور او، نه تنها بازار آزاد، بلکه بنیان‌های نظام مردمی و استقلال فردی شهروندان را هدف قرار داده است. کتاب تلاش می‌کند نقاب از چهره غول‌های فناوری بردارد تا نشان دهد چگونه ابزارهای به ظاهر رفاهی، به بازوهای نوین کنترل تبدیل شده‌اند. نویسنده در این اثر، ریشه‌های قدرت‌گیری شرکت‌های بزرگی چون گوگل، آمازون، فیس‌بوک و اپل را بررسی می‌کند و معتقد است این مجموعه‌ها دیگر صرفا ارائه‌دهندگان خدمات دیجیتال نیستند، بلکه به امپراتوری‌های بی‌مرزی بدل شده‌اند که جریان اطلاعات، الگوریتم‌های فکری و حتی اولویت‌های سیاسی جوامع را مهندسی می‌کنند. او با نگاهی به تاریخ اقتصادی آمریکا، الگوی امروز این شرکت‌ها را با انحصارهای بزرگ قرن نوزدهم و دوران دست‌اندازی غول‌های راه‌آهن و نفت مقایسه می‌کند. وی استدلال می‌کند که غول‌های فناوری مدرن با تکیه بر اطلاعات انبوه کاربران و اعتیاد دیجیتالی که ایجاد کرده‌اند، شکلی از قدرت مطلقه را پدید آورده‌اند که هیچ نهاد دموکراتیکی توان نظارت موثر بر آن را ندارد. این تمرکز بی‌سابقه قدرت، تهدیدی مستقیم برای آزادی‌های اساسی است. این اثر مباحث پیچیده حقوقی، اقتصادی و الگوریتمی را به بستری از دغدغه‌های عمومی و مدنی پیوند می‌زند. هاولی با بازخوانی مفاهیمی چون «جمهوری‌خواهی مدنی» در برابر «سرمایه‌داری انحصاری»، نشان می‌دهد که چگونه پیوند میان قدرت مالی تکنوکرات‌ها و جریان‌های سیاسی حاکم، به تضعیف طبقه متوسط و به حاشیه رانده شدن صدای بخش وسیعی از جامعه منجر شده است. او توجه ما را به این نکته جلب می‌کند که کلان‌داده‌ها چگونه به ابزار تسلط تبدیل می‌شوند و چطور هویت، توجه و زمان انسان‌ها به کالایی رایگان برای تغذیه این ماشین انحصارطلب بدل گشته است. این کتاب برای پژوهشگران علوم سیاسی، جامعه‌شناسی ارتباطات و هر شهروند دغدغه‌مندی که نگران آینده آزادی، حریم خصوصی و سرنوشت جوامع مستقل در عصر فرمانروایی الگوریتم‌هاست، حرف‌های زیادی برای گفتن دارد. کتاب تذکر می‌دهد که سکوت و بی‌تفاوتی در برابر این تمرکز قدرت، می‌تواند به قیمت از دست رفتن عاملیت انسانی و استقلال جوامع تمام شود.