کتاب 3 دنیا

کتاب «3 دنیا: خاطرات‌‌ یک‌ عرب‌ یهودی» نوشته آوی شلایم، خاطرات شخصی او از زندگی در سه مرحله‌ی متفاوت است: کودکی در عراق، نوجوانی و جوانی در اسرائیل، و بزرگسالی در بریتانیا. شلایم متولد بغداد است و در دهه ۱۹۵۰ همراه خانواده‌اش به اسرائیل مهاجرت می‌کند. این کتاب از زاویه دید فردی روایت می‌شود که هم‌زمان به چند هویت تعلق دارد، و همین تجربه، زمینه‌ی تحلیل‌های تاریخی او را شکل می‌دهد.
بخش اول کتاب به سال‌های ابتدایی زندگی او در بغداد می‌پردازد، زمانی که یهودیان هنوز بخشی از بافت اجتماعی عراق بودند. شلایم توصیف می‌کند که چطور جامعه یهودی عراق در حال افول بود و با افزایش تنش‌های سیاسی، به‌ویژه بعد از تأسیس اسرائیل، احساس ناامنی گسترش پیدا کرد. او روایت می‌کند که چطور خانواده‌اش، مثل بسیاری از یهودیان دیگر، مجبور به ترک عراق شدند.
بخش دوم کتاب درباره تجربه او از زندگی در اسرائیل است؛ جایی که زبان مادری و پیشینه فرهنگی‌اش چندان پذیرفته نبود. شلایم از فشارهایی می‌نویسد که جامعه غالب به مهاجران شرقی وارد می‌کرد و چطور این موضوع بر شکل‌گیری هویت او اثر گذاشت. در بخش سوم، وقتی او به بریتانیا مهاجرت می‌کند، فرصت پیدا می‌کند با فاصله بیشتری به گذشته‌اش نگاه کند. در آنجا به‌عنوان یک مورخ، به تحلیل تاریخ اسرائیل و جهان عرب پرداخت و به یکی از منتقدان روایت‌های رسمی در این زمینه تبدیل شد.
در مجموع، کتاب «3 دنیا» ترکیبی از خاطرات شخصی و واکاوی تاریخی است که از طریق آن، نویسنده به مسائلی مثل مهاجرت، از‌دست‌دادن وطن، و شکل‌گیری هویت چندلایه می‌پردازد. تجربه زیسته او، به‌ویژه به‌عنوان یک یهودی عرب‌تبار در بسترهای مختلف، بستر مناسبی برای نگاه دوباره به روایت‌های رسمی از تاریخ خاورمیانه را فراهم می‌کند.