کتاب مخزن الاسرار
نویسنده:
نظامی گنجوی
معرفی کتاب مخزن الاسرار
«مخزنالاسرار» نخستین مثنوی نظامی گنجوی است که آن را به «ملک فخرالدین بهرامشاه بن داوود» والی آذربایجان تقدیم کرده است. این مثنوی طیف وسیعی از موضوعات مهم زندگی انسان همانند خودشناسی، خداشناسی و ویژگی‌های اخلاقی نیکو را شامل می‌شود. نظامی گنجوی، مخزنالاسرار را در سال ۵۶۱ هجری سروده و سال‌ها بعد آن را برای بهرامشاه فرستاده است.
نظامی گنجوی یکی از ارکان ادبیات پارسی به شمار می‌رود. او نه‌تنها شاعری منحصربه‌فرد، بلکه از سرآمدان روزگار خود در زمینه‌ی علوم عقلی و نقلی، فلسفه و کلام، فقه و ادبیات عرب و نجوم بوده و این تبحر در شعر او نیز نمود یافته است. نظامی را یک حکیم دانسته‌اند. او با نام کامل «جمال الدین ابو محمد الیاس بن یوسف بن زکی بن مویّد» متخلص به نظامی، حکیم و شاعر، به‌عنوان نویسنده‌ای صاحب سبک و پیشوای داستان‌سرایی در ادبیات پارسی شناخته می‌شود. نظامی در سده‌ی ششم هجری می‌زیسته و از زندگانی او اطلاعات دقیقی در دست نیست. آن‌چه مسلم دانسته شده، این است که او در شهر گنجه زیسته و در همین شهر نیز وفات کرده است. نظامی گنجوی در طول عمر خود، توانست آثار قابل‌توجهی از خود به یادگار بگذارد که شاخص‌ترین آن‌ها «خمسه» یا «پنج گنج» نام دارد. گفته شده است که او در مجموع ۳۰ سال از زندگانی خود را بر سر به‌نظم درآوردن این مجموعه‌ی ارزشمند گذاشته است. او در اشعار خود به مسائل مختلف و تاریخ آن‌ها اشاره کرده است؛ از این‌رو «مخزن الاسرار» را می‌توان نخستین مثنوی از مجموعه‌ی خمسه دانست؛ پنج گنج ارزشمند که خود آن را گنج‌نامه نامیده است. پنج‌گنج نظامی در ۶ دفتر تنظیم شده و به خمسه‌ی نظامی مشهور است. مخزنالاسرار یک مثنوی حکیمانه - عارفانه است که با زبانی استوار و کاملا هنرمندانه سروده شده است. شاعر احساس تعهدی در بیان اسرار عرفان به زبان شعر در زمان خود دارد. او حکایت‌هایی کوتاه از زبان جانوران و انسان‌ها به کتاب افزوده است تا بهتر بتواند اندیشه‌های عارفانه و حکیمانه‌اش را انتقال دهد. هدف او بیدارگری انسان برای رستگاری در هر دو جهان و رسیدن به برادری و برابری است. مضمون اصلی کتاب «مخزن الاسرار» دعوت انسان‌ها به خودشناسی، خداشناسی و برگزیدن عادات و رفتار پسندیده است. حکیم «نظامی» بیت آغازین این اثر را با نام و یاد خداوند آغاز کرده است و در ادامه، به یکی از اصول اصلی عرفان و تصوف، یعنی وحدت وجود خداوند و واجب‌الوجود بودن او اشاره کرده است.
«مخزن الاسرار» اثری خواندنی برای علاقمندان به ادبیات کلاسیک ایران است که سرشار از نکته‌ها و پندهای عرفانی در قالب داستان و ادبیات غنایی است.
نظامی گنجوی یکی از ارکان ادبیات پارسی به شمار می‌رود. او نه‌تنها شاعری منحصربه‌فرد، بلکه از سرآمدان روزگار خود در زمینه‌ی علوم عقلی و نقلی، فلسفه و کلام، فقه و ادبیات عرب و نجوم بوده و این تبحر در شعر او نیز نمود یافته است. نظامی را یک حکیم دانسته‌اند. او با نام کامل «جمال الدین ابو محمد الیاس بن یوسف بن زکی بن مویّد» متخلص به نظامی، حکیم و شاعر، به‌عنوان نویسنده‌ای صاحب سبک و پیشوای داستان‌سرایی در ادبیات پارسی شناخته می‌شود. نظامی در سده‌ی ششم هجری می‌زیسته و از زندگانی او اطلاعات دقیقی در دست نیست. آن‌چه مسلم دانسته شده، این است که او در شهر گنجه زیسته و در همین شهر نیز وفات کرده است. نظامی گنجوی در طول عمر خود، توانست آثار قابل‌توجهی از خود به یادگار بگذارد که شاخص‌ترین آن‌ها «خمسه» یا «پنج گنج» نام دارد. گفته شده است که او در مجموع ۳۰ سال از زندگانی خود را بر سر به‌نظم درآوردن این مجموعه‌ی ارزشمند گذاشته است. او در اشعار خود به مسائل مختلف و تاریخ آن‌ها اشاره کرده است؛ از این‌رو «مخزن الاسرار» را می‌توان نخستین مثنوی از مجموعه‌ی خمسه دانست؛ پنج گنج ارزشمند که خود آن را گنج‌نامه نامیده است. پنج‌گنج نظامی در ۶ دفتر تنظیم شده و به خمسه‌ی نظامی مشهور است. مخزنالاسرار یک مثنوی حکیمانه - عارفانه است که با زبانی استوار و کاملا هنرمندانه سروده شده است. شاعر احساس تعهدی در بیان اسرار عرفان به زبان شعر در زمان خود دارد. او حکایت‌هایی کوتاه از زبان جانوران و انسان‌ها به کتاب افزوده است تا بهتر بتواند اندیشه‌های عارفانه و حکیمانه‌اش را انتقال دهد. هدف او بیدارگری انسان برای رستگاری در هر دو جهان و رسیدن به برادری و برابری است. مضمون اصلی کتاب «مخزن الاسرار» دعوت انسان‌ها به خودشناسی، خداشناسی و برگزیدن عادات و رفتار پسندیده است. حکیم «نظامی» بیت آغازین این اثر را با نام و یاد خداوند آغاز کرده است و در ادامه، به یکی از اصول اصلی عرفان و تصوف، یعنی وحدت وجود خداوند و واجب‌الوجود بودن او اشاره کرده است.
«مخزن الاسرار» اثری خواندنی برای علاقمندان به ادبیات کلاسیک ایران است که سرشار از نکته‌ها و پندهای عرفانی در قالب داستان و ادبیات غنایی است.
درباره نظامی گنجوی
جمال‌الدین ابومحمّد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤیَّد، متخلص به نظامی و نامور حکیم نظامی (زادهٔ ۵۳۵ هـ. ق در گنجه– درگذشتهٔ ۶۰۷–۶۱۲ هـ. ق) شاعر و داستان‌سرای ایرانی و پارسی‌گوی در سده ششم هجری (دوازدهم میلادی)، که به‌عنوان پیشوای داستان‌سرایی در ادب پارسی شناخته شده‌است. آرامگاه نظامی گنجوی، در حاشیه غربی شهر گنجه قرار دارد. نظامی در زمرهٔ گویندگان توانای شعر پارسی است، که نه‌تنها دارای روش و سبکی جداگانه است، بلکه تأثیر شیوهٔ او بر شعر پارسی نیز در شاعرانِ پس از او آشکارا پیداست. نظامی از دانش‌های رایج روزگار خویش (علوم ادبی، نجوم، علوم اسلامی، فقه، کلام و زبان عرب) آگاهی گسترده‌ای داشته و این ویژگی از شعر او به روشنی دانسته می‌شود. روز ۲۱ اسفند در تقویم رسمی ایران روز بزرگداشت نظامی گنجوی است.
دسته بندی های کتاب مخزن الاسرار
مقالات مرتبط با کتاب مخزن الاسرار
آشنایی با 10 شاعر برجسته در ادبیات فارسی
ادامه مقالهکتاب های مرتبط با مخزن الاسرار
اولین نفری باشید که نظر خود را درباره "کتاب مخزن الاسرار" ثبت می‌کند