کتاب قصه‌ی بازگشت دالی

جمیل جان کوچی در داستان‌هایش عمدتا به زندگی افغان‌ها در تبعید، به‌ویژه در ایالات متحده، می‌پردازد. داستان‌ها اغلب میان دو موقعیت جغرافیایی و فرهنگی در نوسان‌اند: افغانستانی که با جنگ و ویرانی همراه است، و آمریکایی که در آن مهاجران تلاش می‌کنند میان گذشته و حال، سنت و مدرنیته، و ریشه و انکار ریشه تعادل برقرار کنند. برخی از این داستان‌ها در کالیفرنیا می‌گذرند، جایی که خود نویسنده نیز بزرگ شده، و برخی دیگر مستقیما به افغانستان بازمی‌گردند. داستان‌هایی با راویان کودک، نوجوان یا بزرگسال در کتاب دیده می‌شوند که به موضوعاتی مانند احساس بی‌جایی، فشارهای فرهنگی، رابطه با خانواده، و خاطرات خشونت‌بار گذشته می‌پردازند.
یکی از داستان‌های برجسته‌ی جمیل جان کوچی با عنوان «قصه‌ی بازگشت دالی» مضمون کتاب حاضر را تشکیل می‌دهد. «قصه‌ی بازگشت دالی» درباره‌ی جوانی افغان-آمریکایی است که باور مذهبی‌اش را از دست داده و به‌طور نمادین به میمون تبدیل می‌شود. مادر مذهبی‌اش او را به افغانستان می‌برد تا از طریق عبادت دوباره به حالت انسانی بازگردد، اما سفر آن‌ها به کابل وارد مسیری سیاسی و خشونت‌بار می‌شود. این داستان و نمونه‌های مشابه در کتاب، عناصر رئالیسم جادویی و طنز تلخ را با مضامین مهاجرت، مذهب، و جنگ ترکیب می‌کنند.
از دیگر مضامین تکرارشونده‌ی کتاب می‌توان به ترومای بین‌نسلی، گسست‌های خانوادگی، تجربه‌ی زبان‌پریشی، و خاطره‌ی جمعی اشاره کرد. کتاب به فرهنگ افغان از طریق زبان، غذا، رسوم و اصطلاحات اشاره‌های زیادی دارد. تجربه‌ی خواندن مجموعه، بیش از هر چیز بازتابی است از تنش‌های یک زندگی میان‌دوفرهنگی، در جهانی که جنگ و مهاجرت، مسیر زندگی را برای بسیاری از شخصیت‌ها تغییر داده‌اند.