کتاب حکایات بوالفضل

کتاب «حکایات بوالفضل» گزیده‌ای ارزشمند از شاهکار بی‌بدیل نثر کهن فارسی، یعنی تاریخ بیهقی نوشته‌ی ابوالفضل محمد بن حسین بیهقی است که با انتخاب، تدوین و مقدمه‌ی داستان‌نویس شهیز ایرانی، محمود دولت‌آبادی روانه‌ی بازار نشر شده است. هدف اصلی این اثر، ایجاد پلی میان نسل جوان و ادبیات کهن ایران است تا نشان دهد این متون ، بر خلاف تصور رایج، غولی دشوار نیستند، بلکه گنجینه‌ای از درّ زبان دری و پارسی‌اند که با روایتی گیرا می‌توانند مخاطب امروز را نیز مجذوب خود کنند.
در این کتاب، مجموعه‌ای از جذاب‌ترین و تاثیرگذارترین حکایات تاریخ بیهقی گردآوری شده است. از جمله این روایات برجسته می‌توان به «ذکر بر دار کردن امیر حسنک وزیر»، «سرگذشت امیر عادل سبکتگین»، «حکایت خوارزم‌شاه»، «حکایت آل برمک»، «حکایت کسری و بزرگمهر حکیم» و داستان‌هایی از چهره‌های تاریخی نظیر عمرو لیث و خلفای عباسی اشاره کرد.
محمود دولت‌آبادی در حاشیه‌نویسی‌ها و مقدمه‌ی خود بر این حکایات، نگاهی تحلیلی و ادبی به متن دارد. او برای نمونه در واکاوی داستان بر دار کشیدن «حسنک وزیر»، این حکایت را از منظر روایت‌گری، یک اثر «کلاسیک-مدرن» می‌نامد. از دیدگاه دولت‌آبادی، جذابیت سیمای حسنک در مظلومیت او، استواری‌اش پس از سقوط از عرش قدرت، تحقیر شدنش به دست عوامل کینه‌توزی چون بوسهل زوزنی و همچنین تلاش او برای پارسی نگه‌داشتن دیوان غزنویان در برابر زبان عربی نهفته است؛ هرچند که نویسنده از خطاهای تاریخی حسنک نظیر سعایت علیه احمد حسن میمندی نیز چشم‌پوشی نمی‌کند و شخصیتی خاکستری و واقعی از او به نمایش می‌گذارد.
بخش دیگری از کتاب، با استناد به «تاریخ ولایت بیهق» اثر ابن فندق نوشته شده در قرن ششم هجری، به معرفی زادگاه بیهقی و ویژگی‌های اقلیمی و انسانی آن می‌پردازد. در این متون کهن، همان‌طور که یونانیان به حکمت و چینیان به هنر شهره‌اند، از مردمان ناحیه بیهق به عنوان «ادبا» یاد شده است. ابوالفضل بیهقی که زاده‌ی روستای حارث‌آباد بود، پس از سال‌ها دبیری برای "۵" پادشاه غزنوی محمود، محمد، مسعود، مودود و فرخزاد، در دوران افول قدرت آنان به انزوا پناه برد و به تصنیف آثار مهمی چون «زینه‌ی الکتاب» و «تاریخ ناصری» پرداخت؛ تاریخی که بالغ بر "۳۰" مجلد بوده و امروزه تنها بخش‌هایی از آن به دست ما رسیده است. در این متون همچنین به وقایع مستند تاریخی مهمی نظیر سرمای سخت و قحطی وحشتناک نیشابور در سال‌های "۴۰۰" و "۴۰۱" هجری قمری اشاره شده است که ارزش وقایع‌نگاری بیهقی را نشان می‌دهد.
«حکایات بوالفضل» در نهایت، دعوتی است برای ورود به جهان زبانی و تاریخی ایران. محمود دولت‌آبادی این گزیده را به پاسداشت زبان فارسی که بانی تداوم تاریخی فرهنگ کشور بوده، به فرزندان ایران‌زمین و نوه‌های خود تقدیم کرده است؛ تا انگیزه‌ای باشد برای جست‌وجوی بیشتر جوانان، شکستن سد ترس از متون قدیمی و خواندن اصل این شاهکار ادبی برای پی بردن به ظرایف بی‌نظیر زبان پارسی.