کتاب زن پارینه سنگی

کتاب «زن پارینه‌سنگی: ملاحظاتی درباره‌ی دگرگشت انسان» به گردآوری و ترجمه‌ی سمانه نظیف اثری پژوهشی و انتقادی در حوزه‌ی انسان‌شناسی و باستان‌شناسی است که به کالبدشکافی و نقد نادیده‌انگاری تاریخی زنان در دوران پیش‌ازتاریخ می‌پردازد. دغدغه نویسنده، به چالش کشیدن کلیشه‌های جنسیتی رایجی است که عمدتا توسط پژوهشگران اولیه‌ی غربی بر تاریخ تحمیل شده است؛ دیدگاهی تقلیل‌گرایانه که مردان را پیش‌فرض تمام کنش‌های فعالانه نظیر شکار، ابزارسازی و خلق هنر و زنان را صرفا عناصری منفعل و محبوس در غارها می‌پنداشت. مولف با اشاره به تغییر رویکرد علمی در غرب طی دهه‌های اخیر و کشف نقش کلیدی زنان در اموری چون نقاشی غارها و بقای جوامع باستانی، از عقب‌ماندگی و فقر پژوهش‌های باستان‌شناسی در حوزه‌ی فارسی‌زبان انتقاد کرده و هدف از تدوین این کتاب را جبران این خلأ آگاهی و ارائه‌ی زاویه‌دیدی نوین و عاری از جانبداری برای درک درست زیست نیاکانمان عنوان می‌کند.
این کتاب برای ارائه‌ی تصویری جامع و مستدل، بخش‌های عمده‌ای از دو اثر معتبر علمی غربی را ترجمه و در قالب دو بخش یکپارچه تلفیق کرده است. بخش نخست (شامل فصول 1تا 9) برگرفته از کتاب «تاریخ مختصر دگرگشت انسان» (اثر سیلوانا کاندمی، دیرینه‌انسان‌شناس، و فرانسوا ساواتیه) است. این بخش به عنوان یک پیش‌نیاز ضروری تعبیه شده تا روند تکامل بشر را با نثری روان برای مخاطبان غیرمتخصص تشریح کرده و ذهن آن‌ها را برای مباحث اصلی آماده سازد. در ادامه، بخش دوم (شامل فصول 10تا 16) که بخش اصلی کتاب را شکل می‌دهد، برگردانی از اثر «بانوی هوشمند: شکستن کلیشه‌ها درباره‌ی زنان پیش‌ازتاریخ» نوشته‌ی توماس سیروتو، جنیفر کرنر و اریک پینکاس است. این بخش با اتکا به داده‌های نوین انسان‌شناسی، خط بطلانی بر سایه‌های مبهم تاریخ می‌کشد و اثبات می‌کند که زنان در طول روند دگرگشت، از تمامی توانایی‌ها و قابلیت‌های مردان برخوردار بوده و دوشادوش آنان در تنازع بقا نقش‌آفرینی کرده‌اند. در نهایت، این اثر دعوتی است صریح از پژوهشگران و مخاطبان ایرانی برای کنار گذاشتن پیش‌فرض‌های مردسالارانه و دیدن منصفانه‌ی «زنان» در پرده‌ی پرنقش تاریخ تکامل انسان.