کتاب مرگ در بابل، عشق در استانبول

«مرگ در بابل، عشق در استانبول» نوشته‌ی اسکندر پالا، رمان‌نویس و استاد ادبیات دیوان عثمانی، رمانی تاریخی و ماجراجویانه است که در آن یک نسخه‌ی خطی از منظومه‌ی «لیلی و مجنون» نقش محوری در پیشبرد داستان دارد. این کتاب روایتی چندلایه است که از فتح بغداد به دست سلطان سلیمان قانونی آغاز می‌شود و از همان‌جا مسیر یک دست‌نوشته‌ی کهن را دنبال می‌کند؛ دست‌نوشته‌ای که قرار است سرنوشت آدم‌های زیادی را در طول قرن‌ها به هم گره بزند.
آنچه این رمان را از یک بازخوانی ساده‌ی داستان لیلی و مجنون متمایز می‌کند، این است که خود نسخه‌ی خطی به شخصیتی زنده در روایت تبدیل می‌شود. این کتاب فقط یک شیء تاریخی نیست که در پس‌زمینه‌ی داستان قرار گرفته باشد؛ حضورش باعث می‌شود آدم‌ها، دوره‌های تاریخی و مکان‌های مختلف به هم متصل شوند؛ از بغداد به استانبول می‌رسد و از آنجا مسیرش تا رم و پاریس هم کشیده می‌شود؛ در هر ایستگاه، شاعران، اشراف، عاشقان و کسانی که به‌دنبال چیزی فراتر از یک کتاب هستند، وارد ماجرا می‌شوند. اسکندر پالا از دل داستان کلاسیک لیلی و مجنون که خود نمونه‌ای شناخته‌شده از عشق آرمانی در ادبیات شرق است، بستری می‌سازد برای پرداختن به رابطه‌ی میان عشق زمینی، شعر و جست‌وجوی معنایی عمیق‌تر از آنچه در نگاه اول دیده می‌شود.
در کنار لایه‌ی عاشقانه، رمان فضایی معمایی و پرکشش هم دارد. در پس این سفر طولانی، رازی کهن نهفته است که گروهی از حکیمان و راهبان در جست‌وجویش هستند؛ جست‌وجویی که با مفهومی به نام «دروازه‌ی بی‌نهایت» گره خورده. عناصر دیگری مثل خنجری مرصع به نام «سیریوش» و رمزهایی که در لابه‌لای ابیات شاعر جاسازی شده‌اند، به این بخش از داستان عمق می‌بخشند. همین ترکیب باعث می‌شود کتاب را نتوان صرفا یک رمان عاشقانه یا صرفا یک رمان تاریخی نامید؛ رمزگشایی، قتل، قدرت و جاه‌طلبی هم در کنار عشق و شعر جریان دارند. شخصیت‌های داستان هم از طبقات مختلفی می‌آیند، از شاعران و عاشقان گرفته تا اشراف و افرادی که به دنبال دستیابی به راز یا اشیای باارزش داستان‌اند، و همین تنوع به روایت پویایی می‌دهد.
«مرگ در بابل، عشق در استانبول» رمانی است که تاریخ عثمانی و سنت ادبی شرق را با روایتی چندلایه درباره‌ی عشق، نسخه‌های خطی و رازهای گذشته درهم می‌آمیزد. این کتاب در سی بخش مستقل تنظیم شده و همین ساختار باعث می‌شود داستان مدام از یک فضای ثابت فاصله بگیرد و در هر بخش، چهره‌ی تازه‌ای از ماجرا نمایان شود.