کتاب «فهمیدن کودکی» به ویراستاری مری جین کیلی یکی از آثار برجسته در حوزه مطالعات کودکی به شمار میرود. این اثر مجموعهای از مقالات پژوهشی است که کودکی را فراتر از یک مرحله زیستی ساده بررسی میکند. نویسندگان با بهرهگیری از دیدگاههای گوناگون علوم اجتماعی، تاریخی و فرهنگی نشان میدهند که مفهوم کودکی چگونه در طول زمان و در جوامع مختلف شکل گرفته و تغییر یافته است. تمرکز اصلی بر این است که کودکی یک پدیده اجتماعی ساختهشده است و نمیتوان آن را به عنوان چیزی ثابت و جهانی در نظر گرفت. یکی از محورهای کلیدی بررسی ساختارهای اجتماعی است که زندگی کودکان را تحت تأثیر قرار میدهند؛ از جمله خانواده، نظام آموزشی، رسانهها و سیاستهای دولتی. نویسندگان به این موضوع میپردازند که چگونه این ساختارها نه تنها بر رشد کودکان اثر میگذارند، بلکه خود کودکان را به عنوان عاملان فعال در جامعه معرفی میکنند. همچنین نقدهایی بر رویکردهای سنتی وارد شده که کودک را صرفا موجودی در حال تکامل به سوی بزرگسالی میبینند و تجربیات، صدای و حقوق مستقل او را کمتر مورد توجه قرار میدهند. کتاب بر تنوع تجربیات کودکی تأکید دارد و نشان میدهد که تعریف کودکی در جوامع سنتی، مدرن، کشورهای در حال توسعه یا ثروتمند، تفاوتهای اساسی دارد. مسائل روزآمد نیز بخش مهمی از محتوای کتاب «فهمیدن کودکی» را تشکیل میدهند. برای نمونه تأثیر مصرفگرایی، فناوری و جهانیسازی بر دنیای کودکان بررسی میشود. نویسندگان به این پرسش پاسخ میدهند که چگونه رسانهها و بازار، تصویر کودکان را بازسازی کردهاند و این تغییرات چه پیامدهایی برای هویت، بازی و روابط اجتماعی آنها داشته است. همچنین موضوعاتی مانند نابرابری، جنسیت، نژاد و حقوق کودک در چارچوبهای فرهنگی و سیاسی تحلیل میشوند. رویکرد میانرشتهای کتاب اجازه میدهد تا این مسائل از منظرهای جامعهشناسی، انسانشناسی، تاریخ و سیاست به طور همزمان دیده شوند. در مجموع این اثر چارچوبی انتقادی و جامع برای درک کودکی در دنیای معاصر ارائه داده بیشتر جنبه نظری دارد و برای دانشجویان و پژوهشگران رشتههای علوم اجتماعی، آموزش، جامعهشناسی و مطالعات فرهنگی مناسب است. با خواندن آن میتوان دریافت که چرا کودکی امروز با گذشته تفاوت دارد و چگونه عوامل اجتماعی و فرهنگی در شکلدهی به این دوره از زندگی نقش اساسی ایفا میکنند.
درباره مری جین کیلی
مری جین کهیلی، مدرس ارشد مطالعات دوران کودکی و نوجوانی در دانشگاه آزاد است.