کتاب آن‌ جا که دل باید باشد

رمان «آن‌ جا که دل باید باشد» تازه‌ترین اثر سارا کروسان، نویسنده‌ی ایرلندی شناخته‌شده در قالب رمان منظوم، اثری تاریخی و عاطفی برای نوجوانان است که نخستین بار در ۱۴ مارس ۲۰۲۴ توسط انتشارات بلومزبری در بریتانیا منتشر شد. این رمان با بهره‌گیری از فرم شعر آزاد، یکی از تاریک‌ترین مقاطع تاریخ ایرلند، یعنی قحطی بزرگ سیب‌زمینی در میانه‌ی قرن نوزدهم، را از زاویه‌ای انسانی، شخصی و تکان‌دهنده روایت می‌کند. کروسان که به دلیل زبان موجز، موسیقایی و عاطفی‌اش شهرت دارد، در این اثر نیز تاریخ را نه به‌عنوان مجموعه‌ای از وقایع، بلکه به‌مثابه تجربه‌ای زیسته و زخمی جمعی بازآفرینی می‌کند. داستان در سال ۱۸۴۶ و در روستایی ایرلندی آغاز می‌شود؛ زمانی که قحطی، فقر و بیماری به‌تدریج زندگی مردم عادی را در هم می‌شکند. الن، که همه او را نل صدا می‌زنند، دختر شانزده‌ساله‌ای است با ذهنی تیزبین و علاقه‌مند به خواندن و آموختن، اما شرایط بیرونی او را ناچار می‌کند مدرسه را رها کند و برای کمک به خانواده‌اش به‌عنوان خدمتکار آشپزخانه در عمارت یک مالک ثروتمند انگلیسی مشغول به کار شود. فاصله‌ی طبقاتی و بی‌عدالتی اجتماعی از همان ابتدا به‌وضوح در زندگی نل حضور دارد؛ شکافی عمیق میان مستاجران گرسنه و مالکان مرفهی که قدرت و تصمیم‌گیری در دست آن‌هاست. در همین عمارت، جانی براونینگ، وارث جوان انگلیسی، زندگی می‌کند؛ شخصیتی که حضورش برای نل در ابتدا یادآور سلطه، بی‌تفاوتی و رنج تاریخی است. با این حال، در بستر رنج مشترک و انسانیت شکننده، رابطه‌ای تدریجی و پرتنش میان این دو شکل می‌گیرد؛ رابطه‌ای که نه ساده‌انگارانه است و نه رهایی‌بخش مطلق، بلکه زیر فشار واقعیت‌های قحطی، بیماری، اخراج مستاجران و مرگ، مدام آزموده می‌شود. کروسان با ظرافت، این پیوند را در دل تضادهای ملی، طبقاتی و اخلاقی قرار می‌دهد و اجازه نمی‌دهد عشق، خشونت ساختاری زمانه را پنهان کند. در کنار این خط عاطفی، رمان تصویری گسترده از فروپاشی اجتماعی ارائه می‌دهد: خانواده‌هایی که برای یافتن غذا از هم می‌پاشند، بدن‌هایی که زیر بار گرسنگی تحلیل می‌روند، و جامعه‌ای که میان بقا و کرامت انسانی سرگردان است. روابط نل با برادر کوچکش، دوستانش و دیگر روستاییان، لایه‌های عمیق‌تری از همبستگی، فداکاری و اندوه جمعی را آشکار می‌کند. قالب شعر آزاد، با سطرهای کوتاه و مکث‌های معنادار، تجربه‌ی گرسنگی، ترس و امید را بی‌واسطه به خواننده منتقل می‌کند و سکوت‌ها را به‌اندازه‌ی واژه‌ها گویا می‌سازد. در هسته‌ی این رمان، پرسشی اخلاقی و انسانی نهفته است: در جهانی که بی‌عدالتی نهادینه شده، عشق، همدلی و مسئولیت فردی چه معنایی می‌توانند داشته باشند؟ کروسان بدون ساده‌سازی یا رمانتیک‌کردن رنج، از تاب‌آوری، شفقت و مقاومت سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که حتی در دل ویرانی، امکان انتخاب‌های انسانی همچنان وجود دارد. «آن‌ جا که دل باید باشد» رمانی است شاعرانه، دردناک و در عین حال سرشار از انسانیت که تاریخ را به تجربه‌ای ملموس بدل می‌کند. این اثر نه‌تنها برای مخاطبان نوجوان، بلکه برای هر خواننده‌ای که به داستان‌های تاریخی عمیق، روایت‌های زنانه و ادبیات مبتنی بر احساس و اخلاق علاقه‌مند است، اثری ماندگار و تأمل‌برانگیز به شمار می‌آید.