کتاب دلزده، تنها، خشمگین، نادان

لوک فرناندز و سوزان جی. مت در کتاب «دلزده، تنها، خشمگین، نادان: آیا گسترش شبکه‌های اجتماعی و گذراندن ساعت متمادی در آنها بر ما بخصوص جوان‌ترها اثر دارد؟» سراغ پرسشی رفته‌اند که بسیاری از کاربران شبکه‌های اجتماعی هر روز با آن درگیرند: چرا فناوری‌ای که قرار بود انسان‌ها را آگاه‌تر، اجتماعی‌تر و آزادتر کند، اغلب به خستگی، اضطراب و پراکندگی ذهنی منتهی شده است؟ نکته قابل‌توجه این است که نویسندگان این وضعیت را صرفا محصول عصر اینترنت نمی‌دانند. آن‌ها تاریخ فناوری ارتباطی را مرور می‌کنند؛ از تلگراف و تلفن گرفته تا رادیو، تلویزیون و شبکه‌های اجتماعی. آن‌ها نشان می‌دهند که بسیاری از نگرانی‌هایی که امروز درباره اینترنت وجود دارد، در دوره‌های پیشین هم به شکل دیگری مطرح بوده است. محتوای کتاب که در شش فصل جای گرفته است به این شرح است: فصل اول، از خودنمایی تا خود شیفتگی، فصل دوم، ابر تنها، فصل سوم، فرار از کسالت، فصل چهارم، توجه کنید، فصل پنجم، شگفتی و فصل ششم، افزایش خشم. کتاب از همان ابتدا وارد فضای آشنای زندگی دیجیتال می‌شود: بی‌حوصلگی ناشی از مصرف مداوم محتوا، احساس تنهایی در جهانی به‌شدت متصل، عصبانیت دائمی در فضای شبکه‌های اجتماعی و کاهش تمرکز. نویسندگان توضیح می‌دهند که چگونه فناوری‌های ارتباطی، احساسات انسان را شکل می‌دهند. هر فناوری تازه، نوعی وعده رهایی به همراه دارد: دسترسی بیشتر، ارتباط آسان‌تر، دانش گسترده‌تر. اما پس از مدتی، همان فناوری می‌تواند شکل تازه‌ای از فرسودگی یا وابستگی ایجاد کند. به عقیده نویسندگان، پلتفرم‌های دیجیتال فقط ابزارهای خنثی ارتباطی نیستند و برای نگه داشتن کاربر در وضعیت واکنش دائمی طراحی شده‌اند. الگوریتم‌ها تمایل دارند خشم، ترس و هیجان را تقویت کنند، چون این احساسات تعامل بیشتری تولید می‌کنند. به همین دلیل، فضای آنلاین اغلب حالتی عصبی و پرتنش پیدا می‌کند. این کتاب برای خوانندگانی جذاب است که می‌خواهند رابطه خودشان با اینترنت و رسانه‌های دیجیتال را از زاویه‌ای تاریخی و تازه ببینند. کتاب کمک می‌کند تجربه‌هایی مثل خستگی ذهنی، پراکندگی تمرکز یا عصبانیت آنلاین را صرفا مشکلات شخصی تلقی نکنیم، بلکه آن‌ها را بخشی از تحولی بزرگ‌تر در شیوه زندگی معاصر بدانیم؛ تحولی که هنوز در میانه آن زندگی می‌کنیم و احتمالا تا سال‌ها با پیامدهایش درگیر خواهیم بود.