کتاب مارکسیسم و فمینیسم

کتاب «مارکسیسم و فمینیسم» با ویراستاری شهرزاد مجاب، اثری تحلیلی است که در پی پایه‌ریزی یک پروژۀ فمینیستی انقلابی تدوین شده است. هدف کتاب، دستیابی به دانشی فمینیستی است که به‌مثابۀ یک نیروی مخالف‌خوان عمل می‌کند؛ دانشی که جهان‌شمولی درهم‌تنیدۀ نظام‌های پدرسالارانه و سرمایه‌داری نژادپرستانه را درک کرده و همزمان به ویژگی‌ها و تکثرهای درونی این ساختارها توجه دارد. این اثر تلاش می‌کند شکلی از آگاهی فمینیستی را ارائه دهد که نه مرعوب ساختارهای فرهنگی غالب می‌شود، نه سیاست را به سطح فرهنگ تقلیل می‌دهد و نه فرهنگ را از دلالت‌های سیاسی‌اش تهی می‌سازد. از این منظر، کتاب استدلال می‌کند که ایجاد یک سنتز نوین از تفکر مارکسیستی و فمینیستی، نه‌تنها امری ممکن، بلکه برای شکل‌دهی به مبارزه‌ای موثر علیه تمامی اشکال ستم و استثمار، یک ضرورت است. مخاطبان اصلی این اثر پژوهشگران، دانشجویان و کنشگرانی هستند که دربارۀ رابطۀ پرفرازونشیب و گاه متزلزل میان مارکسیسم و فمینیسم کنجکاوند. کتاب از خوانندگان می خواهد تا در پروژۀ انتقادی دوجانبه مشارکت کنند: از یک سو، شناسایی و نقد عناصر بورژوایی و نژادپرستانه در درون جنبش‌های فمینیستی، و از سوی دیگر، واکاوی و افشای رگه‌های پدرسالارانه و نژادپرستانه در خوانش‌های سنتی مارکسیستی. کتاب در ساختاری منسجم از پایه‌های نظری به سوی مفاهیم تحلیلی بسط می‌یابد. بخش اول با عنوان «طبقه و نژاد در مارکسیسم و فمینیسم» به واکاوی بنیادهای نظری اختصاص دارد. در این بخش، متفکرانی چون فریگا هاوگ و هیمانی بنرجی به بررسی انتقادی روابط جنسیتی، جایگاه آرای مارکس در نظریۀ فمینیستی، و چگونگی پی‌ریزی بنایی تحلیلی بر اساس نظریات طبقاتی با در نظر گرفتن همزمان مقولات «نژاد» و جنسیت می‌پردازند. این فصول نشان می‌دهند که چگونه می‌توان از ابزارهای اقتصاد سیاسی برای درک بهتر ستم جنسیتی بهره برد. بخش دوم کتاب با عنوان «کلیدواژه‌های مارکسیستی-فمینیستی»، همچون یک واژه‌نامۀ انتقادی عمل می‌کند که مفاهیم علوم انسانی را از دریچۀ این سنتز مفهومی بازخوانی می‌کند. این بخش شامل مقالاتی است که هر یک به شناسایی و شناساندن مقولاتی نظیر دموکراسی، مالی‌سازی، ایدئولوژی، امپریالیسم و انباشت اولیه می پردازند و نیروی کار به‌گونه‌ای بازتعریف می‌شوند تا نقش درهم‌تنیدۀ سرمایه و مناسبات جنسیتی در آن‌ها آشکار گردد. افزون بر این، بررسی مفاهیمی چون تقاطع‌باوری، ملت و ناسیونالیسم، اشکال متنوع پدرسالاری، بازتولید اجتماعی، انقلاب و نظریۀ دیدگاه، چارچوب‌های نظری نوینی را برای تحلیل انتقادی فراهم می‌آورد. در نهایت، کتاب با موخرۀ «جنسیت پس از طبقه» به قلم ترازا ال. ایربرت به پایان می‌رسد.
در مجموع، این اثر که مقالات آن توسط گروهی از مترجمان به فارسی برگردانده شده است، تلاشی برای پر کردن شکاف‌های تحلیلی میان اقتصاد سیاسی و مطالعات جنسیتی است و به عنوان منبعی برای درک تقاطع استثمار طبقاتی و ستم جنسیتی در جهان معاصر به شمار می‌رود.