کتاب زنان و مردانی که ایران را ساخته‌اند: دختر جنگل

«دختر جنگل (مه لقا ملاح)» نوشته‌ی نیلوفر نیک‌بنیاد از مجموعه‌ی «زنان و مردانی که ایران را ساخته‌اند» است. این مجموعه به زندگی و کارهای بزرگ آبادگران و کوشندگانی خستگی‌ناپذیر می‌پردازد که در طول حیات خود، کمر به آبادی ایران بسته‌اند. ویژگی بارز و متفاوت این کتاب‌ها در این است که نویسنده‌ی هر جلد، کوشیده است تا زندگی این انسان‌های بزرگ را به شکلی داستانی روایت کند و جالب‌تر آن‌که بخشی از بار معنایی روایت را تصاویر به دوش می‌‌کشند.
این کتاب روایتگر زندگی و تلاش‌های «مه‌لقا ملاح» موسس جمعیت زنان مبارزه با آلودگی محیط‌زیست است. زنی که اقدامات ارزشمند و فراوانی برای حفظ محیط‌زیست، جلوگیری از تخریب جنگل‌ها و کم کردن آلودگی‌های محیطی انجام داد. مه‌لقا ملاح در جوانی به سراغ حفظ طبیعت رفت و نامش را به‌عنوان نخستین فعال محیط‌زیست ثبت کرد. مه‌لقا ملاح در سال ۱۲۹۷ در راه تهران به مشهد به دنیا آمد. پدر و مادرش با اسب و قاطر راهی مشهد بودند، مه‌لقا در میانه‌ی راه، یعنی در جنگل شاهرود، پا به این جهان گذاشت. گویی با این کارش از همان موقع می‌خواست بگوید که من دختر طبیعت و جنگل هستم. مه‌لقا ملاح، همچون دانه‌ی کوچکی در دل جنگل جوانه زد. در زمین ریشه دواند و با آگاهی و تلاش قد کشید. او برگ‌هایش را به نشانه‌ی مهر به طبیعت گشود. درختی شد پر بار و پر سایه؛ پناه‌بخش نسل‌های بعد. مه‌لقا در دامان مادر و مادربزرگی برجسته پرورش یافت. مادرش، خدیجه افضل وزیری، فعال حقوق زنان و روزنامه‌نگاری معروف بود و مادربزرگش، بی‌بی‌خانم استرآبادی، موسس اولین مدرسه‌‌ی دخترانه‌ی کشور. وجود چنین ریشه‌های محکمی باعث شد مه‌لقا به علم و تحصیل علاقه‌مند شود.
او بعد از دریافت لیسانس برای ادامه‌ی تحصیل به فرانسه می‌رود و هم‎زمان با تحصیل در پاریس، در کتابخانه ملی فرانسه نیز دوره کتابداری را می‌گذراند. در بازگشت، در کتابخانه «موسسه روان‎شناسی» استخدام می‌شود و طی چند سال، این کتابخانه را به یکی از کامل‌ترین کتابخانه‌های ایران تبدیل می‌کند. در زمان کار در کتابخانه، یک روز با کتابی آشنا می‌شود که درباره خطرات آلودگی محیط‌زیست و حفاظت از آن است. مطالعه این کتاب مه‌لقا را به این فکر می‌اندازد که برای حفظ محیط‌زیست تلاش، و مردم را هم با خطرات آلودگی‌های زیست‌محیطی آشنا کند. او این کار را از خودش و خانواده‌اش شروع می‌کند، بعد هم جمعیت زنان مبارز با آلودگی محیط‌زیست را تشکیل می‌دهد. همسرش نخستین کسی است که در این راه همراهش می‌شود و مانند او برای حفاظت از محیط‌زیست تلاش می‌کند. مه‌لقا ملاح بعد از بازنشستگی در سال ۱۳۵۶، مطالعه در حوزه‌ی قوانین محیط‌زیست را گسترش می‌دهد و آموزش و آگاهی‌سازی مردم برای بازیافت زباله و پاکسازی محیط‌زیست را، در برنامه کاری خود قرار می‌دهد.
«دختر جنگل (مه لقا ملاح)» داستانی الهام‌بخش درباره‌ی زنی بزرگ است که مخاطبان کودک و نوجوان را با او و موضوع حفظ محیط‌زیست آشنا می‌کند.