کتاب تاریخ ادبیات فرانسه (جلد اول)

کتاب «تاریخ ادبیات فرانسه (جلد اول): قرون وسطی و قرن شانزدهم» به قلم ابراهیم شکورزاده، اثری است که با هدف بررسی سیر تطور معنوی، فکری و هنری یکی از بزرگ‌ترین ملل اروپایی به نگارش درآمده است. نویسنده پس از سال‌ها تدریس در دانشگاه و گردآوری یادداشت‌های فراوان، با وجود آگاهی از دشواری‌های شرح نبوغ ملی و ادبی فرانسه در گذر قرون، با تشویق کمیته تخصصی فرانسه در سازمان سمت، این رسالت خطیر را بر عهده گرفت تا گامی بنیادین برای تدوین یک تاریخ ادبیات کامل بردارد. او در این اثر، فرانسه را کشوری با تمدنی عمیق و تاریخی پرمحتوا معرفی می‌کند که متفکران و ادیبانش سهم بسزایی در پیشرفت علم، هنر و ذوق جهانی داشته‌اند. بر همین اساس، هدف کتاب صرفا ارائه فهرستی از اسامی، تاریخ تولد نویسندگان یا نام آثار آنان نیست؛ بلکه تمرکز اصلی بر تجزیه و تحلیل افکار سرایندگان، سیر تکوین فعالیت‌های ذهنی، تشریح اندیشه‌های اخلاقی و فلسفی، و واکاوی علل و اسباب خلق شاهکارهای ادبی است تا خواننده بتواند از دریچه ادبیات، با حیات مادی و معنوی جامعه فرانسه در ادوار گذشته آشنا شود.
شکورزاده برای تألیف این اثر مستند، دو منبع عمده را پایه کار خود قرار داده است: نخست، گنجینه یادداشت‌های شخصی حاصل از سال‌ها تدریس مستمر، و دوم، آثار محققانه استادان برجسته فرانسوی در فاصله سال‌های ۱۹۷۰ تا ۱۹۹۳. در این میان، دو منبع معتبر شامل تاریخ ادبیات فرانسه اثر پیر برونل و کتاب دیگری از کاستکس، سورر و بکر، نقش محوری در ساختار علمی پژوهش داشته‌اند. نویسنده در این کتاب دست به ابتکاری ارزشمند زده و بخش هایی از آثار مهم را انتخاب و آن‌ها را با لحن و سیاق عبارات همان زمان به فارسی برگردانده است تا لطافت ادبی اثر حفظ شود و طبع مخاطب از مطالعه آن ملول نگردد.
از منظر محتوایی، این کتاب با رویکردی تاریخی و جریان‌شناسانه، مباحث خود را در سه بخش اصلی سامان داده است. در گام نخست، ادبیات فرانسه در قرون دوازدهم و سیزدهم میلادی بررسی می‌شود که در آن پدیده‌هایی چون دوران پهلوانی و زایش نخستین منظومه‌های حماسی، ظهور ادبیات درباری و اشرافی (کورتوا)، شکل‌گیری ادبیات طبقه بورژوازی و همچنین ادبیات تعلیمی و آموزشی معرفی می‌گردند. در گام دوم، کتاب وارد قرون چهاردهم و پانزدهم میلادی می‌شود و ضمن ارائه تصویری کلی از اوضاع جامعه فرانسه در این دوران گذار، تحولات مرتبط با تئاتر و شعر را مورد بررسی قرار می‌دهد. در نهایت، بخش سوم کتاب به قرن شانزدهم میلادی اختصاص یافته است؛ بخشی که در آن اوضاع و احوال کلی جامعه فرانسه در این قرن ترسیم شده و سپس شکوفایی بی‌نظیر شعر، تحولات تئاتر و ظهور نویسندگان بزرگ این عصر به تفصیل معرفی می‌شوند. در مجموع، شیوه نگارش ساده، بی‌تکلف و دور از پیچیدگی‌های لفظی سبب شده است تا این کتاب اثری مناسب برای درک پایه‌های فکری ادبیات فرانسه باشد.