کتاب درآمدی بر نمایش درمانی

گاهی تئاتر از جایی شروع می‌شود که هنوز نمایشی در کار نیست؛ از بازی، خیال، نقش گرفتن و تلاش برای دیدن خود از زاویه‌ای دیگر. اگر این ظرفیت‌های نمایشی وارد فرایند درمان شوند، بازی می‌تواند به راهی برای برقراری ارتباط، شناخت تجربه‌های شخصی و مواجهه با موقعیت‌های دشوار تبدیل شود. نمایش‌درمانی بر همین امکان تکیه دارد و میان جهان تئاتر و فرایند درمانی پلی ایجاد می‌کند. کتاب «درآمدی بر نمایش‌درمانی: شخص و آستانه» نوشته سالوو پیتروتسلا، به مبانی نظری و عملی این حوزه می‌پردازد و مسئله رابطه «خود» و «دیگری» را در مرکز بحث قرار می‌دهد. پیترورلا بررسی می‌کند که چگونه زبان و عناصر تئاتر می‌توانند در یک فرایند درمانی به کار گرفته شوند و چه ارتباطی میان هویت، رابطه با جهان بیرونی و تجربه نمایشی وجود دارد. بخش نخست کتاب با عنوان «تئاتر و جهان» از مفهوم «شخص» آغاز می‌شود. نویسنده در این قسمت، فرد را در قالب استعاره‌های نمایشی بررسی می‌کند و به موضوعاتی مانند هویت، بازنمایی اجتماعی و مفهوم نقاب می‌پردازد. سپس با مفهوم «آستانه» روبه‌رو می‌شویم؛ جایی که بحث به رابطه میان بازیگر و شخصیت و مفهوم «واقعیت نمایشی» می‌رسد. این بخش در واقع زمینه‌ای فراهم می‌کند تا خواننده بفهمد چرا مفاهیم تئاتری می‌توانند برای صحبت درباره تجربه انسان و رابطه او با جهان اطرافش مفید باشند. در بخش دوم، بحث وارد مبانی نمایش‌درمانی می‌شود. سه عنصر «بازی»، «روایت» و «نقش» در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند. بازی در اینجا امکان تجربه و آفرینش را فراهم می‌کند؛ روایت به فرد اجازه می‌دهد تجربه خود را در قالب داستان سامان دهد و نقش، امکان فاصله گرفتن از موقعیت همیشگی و تجربه کردن جایگاه‌ها و رفتارهای متفاوت را به وجود می‌آورد. پس از این عناصر، کتاب به «ساختارها» می‌رسد و درباره گروه، فرایند و درمانگر صحبت می‌کند. بخش سوم کتاب از مباحث نظری فاصله می‌گیرد و سراغ کاربردهای نمایش‌درمانی می‌رود. سه فصل این بخش به «سلامت روان»، «اعتیادها» و «معلولیت‌ها» اختصاص دارد. در این قسمت، خواننده با این پرسش روبه‌رو می‌شود که عناصر و ساختارهایی که در بخش‌های قبلی توضیح داده شده‌اند، در موقعیت‌های واقعی درمانی چه کاربردی پیدا می‌کنند.