کتاب دکه‎ ی بین راه

«دکه‌ی بین‌راه» نوشته‌ی سام شپرد، نمایشنامه‌نویس و بازیگر آمریکایی و برنده‌ی جایزه‌ی پولیتزر برای نمایشنامه‌ی کودک مدفون، در سال ۱۹۹۶ منتشر شد. این کتاب مجموعه‌ای است از چندین داستان کوتاه و روایت‌های خیلی کوتاه که هرکدام می‌توانند در چند صفحه یا حتی کمتر تمام شوند. بعضی از این تکه‌ها بیشتر شبیه یک خاطره‌اند تا داستان، بعضی دیگر مثل دیالوگ یا یادداشتی از یک لحظه‌ی خاص نوشته شده‌اند. مکان‌هایی که در این روایت‌ها تکرار می‌شوند هم مشخص‌اند: جاده‌های خلوت، متل‌های ارزان، بارهای کنار بزرگراه، و شهرهای کوچک آمریکا و مکزیک. شپرد این فضاها را طوری توصیف می‌کند که انگار خودش سال‌ها در همان جاده‌ها رانندگی کرده، که البته واقعیت هم همین بوده است.
موضوعی که بیشتر از همه در این کتاب برمی‌گردد، رابطه‌ی پدر و پسر است؛ آن‌هم نه رابطه‌ای گرم و ساده، بلکه رابطه‌ای که پر از فاصله، خشونت یا الکلیسم پدر است. در یکی از داستان‌ها پسری به یک مهمانخانه‌ی متروک می‌رود تا تشک سوخته‌ای را تحویل بگیرد؛ همان تشکی که پدر الکلی‌اش روی آن، در آتش، جانش را از دست داده. این‌جور تصویرها زیاد در کتاب دیده می‌شوند: مرگ ناگهانی، بدون مراسم و بدون توضیح زیاد، انگار بخشی عادی از زندگی روزمره باشد. در کنار اینها تنهایی هم مضمون مهمی است؛ آدم‌هایی که همدیگر را دوست دارند اما نمی‌توانند کنار هم بمانند، و مردهایی که یاد گرفته‌اند احساسشان را پنهان کنند و بار دردشان را به تنهایی حمل کنند. این تصویر از مردانگی آمریکایی، جایی که ضعف نشان دادن جایی ندارد، در بیشتر داستان‌ها به چشم می‌خورد.
جاده در این کتاب بیشتر شبیه یک حالت ذهنی است؛ آدمی که نمی‌داند دقیقا به کجا می‌رود و چرا در حرکت است. همین سرگردانی حس اصلی کتاب را می‌سازد. یکی از داستان‌ها درباره‌ی دو بچه است که یک گرگ را که با سفارش پستی خریده‌اند بزرگ می‌کنند؛ داستانی که در نگاه اول عجیب به نظر می‌رسد، اما در کنار بقیه‌ی روایت‌ها معنای خودش را پیدا می‌کند. چند داستان دیگر هم به تجربه‌ی شخصی شپرد در دنیای بازیگری و سینما برمی‌گردند؛ او که خودش سال‌ها در فیلم‌ها بازی کرده، این تجربه‌ها را با نگاهی گاهی طنزآمیز و گاهی بدبینانه وارد کتاب می‌کند. این بخش‌ها نشان می‌دهند که هالیوود برخلاف تصویر براقش، می‌تواند فضایی پوچ و خسته‌کننده هم باشد.
نکته‌ای که خواندن کتاب «دکه‌ی بین‌راه» را کمی خاص می‌کند، نثر شپرد است؛ خشک، کوتاه، تصویری و گاهی طوری نوشته شده که بعد از تمام کردن یک داستان، خواننده دقیقا نمی‌داند چه اتفاقی افتاد. اما حال‌وهوای همان داستان در ذهن می‌ماند، حتی اگر جزئیاتش فراموش شود.