کتاب سعی کنید که سعی نکنید

کتاب« سعی کنید که سعی نکنید» اثر ادوارد اسلینگرلند، به یکی از مفاهیم فلسفه‌ی چین باستان یعنی wu-wei یا «عمل خودجوش» می‌پردازد. او نشان می‌دهد که چگونه این ایده می‌تواند راهی برای زندگی خلاق‌تر، آرام‌تر و کارآمدتر در جهان پرشتاب امروز باشد. کتاب با طرح این پرسش آغاز می‌شود که چرا بسیاری از لحظات موفقیت و شکوفایی انسان، درست زمانی رخ می‌دهند که او دست از تلاش آگاهانه برمی‌دارد و اجازه می‌دهد جریان طبیعی امور او را پیش ببرد. نویسنده در ادامه مفهوم «عمل خودجوش» را توضیح می‌دهد؛ حالتی که در آن ذهن و بدن هماهنگ می‌شوند و رفتارها به‌طور خودبه‌خود و بی‌زحمت پدیدار می‌گردند. اسلینگرلند برای توضیح این مفهوم انتزاعی، به سراغ چهار مکتب بزرگ فلسفه چین باستان می‌رود و نشان می‌دهد که هرکدام راهکار خاص خود را برای پرورش « wu-wei» ارائه داده‌اند. محتوای کتاب حول این چهار مسیر شکل گرفته است. کنفوسیوس و پیروانش معتقد بودند که خودانگیختگی با تمرین سخت و درونی‌سازی آیین‌های اجتماعی به دست می‌آید. در مقابل، لائوتزه و چوانگتزه راه ساده‌تری پیشنهاد می‌دادند: «رها کن تا اتفاق بیفتد». به باور آنان، برای رسیدن به «وو-وی» باید قواعد تحمیلی جامعه، خواسته‌های نفسانی و تفکر آگاهانه را رها کرد و مانند آب شد که در مسیر کم‌ترین مقاومت روان می‌شود. منسیوس، فیلسوف کمتر شناخته‌شده، راه سومی پیشنهاد می‌کرد: پرورش خودانگیختگی از طریق گسترش عشق و همدلی. او معتقد بود انسان ذاتا نیک است و کافی است این نیکی طبیعی را به تدریج به تمام جنبه‌های زندگی گسترش دهد. مکتب «زن» اما کاملا بدبین بود و باور داشت انسان ذاتا خودخواه است. راهکار آنان برای ایجاد نظم اجتماعی، ایجاد قوانین روشن، پاداش‌های سنگین و مجازات‌های بی‌رحم بود تا شهروندان از ترس یا طمع به طور خودکار مطیع شوند. اسلینگرلند این را نسخه‌ای تاریک و کنترل‌شده از «وو-وی» می‌داند. کتاب همچنین به یافته‌های علوم شناختی درباره‌ی فعالیت مغز در حالت‌های خودانگیخته اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد که چرا این حالت هم کارآمد و هم لذت‌بخش است. اسلینگرلند در این کتاب نشان می‌دهد که شاید بهترین راه برای رسیدن به موفقیت، آرامش و خلاقیت، رها کردن تلاش‌های سخت‌گیرانه و اعتماد به جریان طبیعی زندگی باشد.