کتاب اصول و مبانی روابط بین الملل (جلد دوم)

کتاب «اصول و مبانی روابط بین‌الملل جلد دوم» تألیف دکتر سیدجلال دهقانی فیروزآبادی گذار دانشجو از مرحله‌ی تعریف واژگان و کلیات که در جلد نخست بحث شده بود به مرحله‌ی درک سازوکارها و زیرشاخه‌های حیاتی در سیاست جهانی است. نویسنده در این اثر، با عبور از تعاریف انتزاعی، مخاطب را با بقا و تعامل در نظام بین‌الملل روبرو می‌کند و می‌کوشد تا نقشه‌ی راهی برای فهم پویایی‌های جنگ، صلح و همکاری ترسیم نماید.
کتاب بر سه‌گانه‌ی کلاسیک و بنیادین «امنیـت، جنگ و صلح» استوار شده است. دهقانی فیروزآبادی در فصول ابتدایی، امنیت را نه صرفا به عنوان فقدان تهدید، بلکه به معنای موضوعی ملی، بین‌المللی و انسانی تشریح می‌کند. وی نشان می‌دهد چگونه دغدغه‌ی سنتی جنگ و صلح، همچنان موتور محرکه‌ی نظریه‌پردازی در این رشته است، اما همزمان با تغییرات زمانه، این مفاهیم پوست انداخته‌اند. یکی از ویژگی‌های متمایزکننده‌ی این اثر در مقایسه با متون مقدماتی مشابه، اختصاص فصلی مجزا به «مطالعات فرهنگی و الهیات سیاسی بین‌الملل» است. نویسنده با درک صحیح از تحولات پس از جنگ سرد و بازگشت مذهب به عرصه عمومی، توضیح می‌دهد که فهم روابط بین‌الملل بدون در نظر گرفتن متغیرهای هویتی و دینی ناقص است.
بخش میانی کتاب به «مسئله»ی اقتصاد و همگرایی اختصاص دارد. نویسنده با طرح مباحث اقتصاد سیاسی بین‌الملل (IPE) و جهانی‌شدن، به مخاطب می‌آموزد که چگونه مرزهای میان سیاست و اقتصاد در هم تنیده شده و قدرت، دیگر تنها از لوله‌ی تفنگ بیرون نمی‌آید، بلکه در بازارهای مالی و نهادهای همکاری‌جویانه نیز تولید می‌شود. نکته‌ی روش‌شناختی حائز اهمیت در تدوین این اثر، نحوه مواجهه با نظریه‌هاست. دهقانی فیروزآبادی به جای آنکه دانشجو را در فصل‌های جداگانه با انبوهی از ایسم‌ها رئالیسم، لیبرالیسم و... بمباران کند، نظریه‌ها را در دل موضوعات ذبح و تشریح کرده است. یعنی نظریه در خدمت توضیح پدیده قرار می‌گیرد؛ به طور مثال، دانشجو نظریه را در حین مطالعه‌ی علل جنگ یا چگونگی همکاری می‌آموزد، نه در خلأ. فصل پایانی که به «سیاست خارجی» می‌پردازد، حلقه‌ی وصل میان سطح تحلیل خرد واحدها و کلان نظام است. نویسنده در اینجا تفاوت حیاتی میان سیاست خارجی و روابط بین‌الملل را روشن می‌سازد. «اصول و مبانی روابط بین‌الملل (جلد دوم)» اثری است موجز، شفاف و امتحان‌پسند که اگرچه ادعای طرح تمام نظریه‌ها را ندارد، اما به عنوان یک متن درسی پایه، چارچوب ذهنی منسجمی را برای دانشجو فراهم می‌آورد تا آماده‌ی ورود به مباحث پیچیده‌تر در مقاطع بالاتر شود.