کتاب مارپیچ قدرت

کتاب «مارپیچ قدرت: پیوند ساختار DNA با قدرت و سیاست‌های اجتماعی» اثری جریان‌ساز از رینا بلیس، جامعه‌شناس و پژوهشگر حوزه ژنتیک اجتماعی است که به واکاوی مرزهای لغزنده میان علم زیست‌شناسی و ساختارهای قدرت سیاسی می‌پردازد. این کتاب با رویکردی انتقادی به بررسی این مسئله می‌پردازد که چگونه داده‌های استخراج شده از مارپیچ دوگانه DNA، فراتر از یک نقشه بیولوژیک، به ابزاری برای صورت‌بندی نژاد و توجیه نابرابری‌های اجتماعی تبدیل شده‌اند. بلیس در این پژوهش مستند استدلال می‌کند که اگرچه علم در ظاهر ماهیتی بی‌طرفانه دارد، اما در عمل، تحت تأثیر پیش‌فرض‌های فرهنگی و فشارهای سیاسی، مفاهیم نژادی را بازتولید می‌کند. نویسنده با بهره‌گیری از داده‌های پروژه ژنوم انسانی، بر این حقیقت علمی تأکید ورزیده که تفاوت‌های ژنتیکی میان گروه‌های انسانی بسیار ناچیز است و تقسیم‌بندی‌های نژادی بیش از آنکه ریشه در طبیعت داشته باشند، برساخته‌های اجتماعی و تاریخی هستند که برای حفظ سلسله‌مراتب قدرت طراحی شده‌اند.
رینا بلیس به تحلیل پدیده‌ای می‌پردازد که آن را «ژنتیکی کردن مسائل اجتماعی» می‌نامد و هشدار می‌دهد که تمرکز افراطی بر متغیرهای وراثتی برای تبیین پیچیدگی‌هایی نظیر سطح هوش، رفتارهای بزهکارانه یا توزیع فقر، باعث انحراف افکار عمومی از ریشه‌های ساختاری و محیطی نابرابری می‌شود. استعاره‌ی «مارپیچ قدرت» در این کتاب به خوبی نشان می‌دهد که چگونه علم ژنتیک مدرن در یک چرخه تکرار شونده با سیاست گره خورده است؛ جایی که سیاست‌گذاران با تکیه بر یافته‌های بیولوژیک، مسئولیت ناهنجاری‌های اجتماعی را از دوش دولت‌ها برداشته و به کدهای ژنتیکی افراد منتسب می‌کنند. این کتاب همچنین به نقد صنعت رو به رشد آزمایش‌های تبارشناسی تجاری می‌پردازد و تبیین می‌کند که چگونه این شرکت‌ها با تجاری‌سازی مفهوم نژاد، کلیشه‌های قدیمی را بازسازی کرده و از این طریق به بازتعریف هویت‌های انسانی در قالب دسته‌بندی‌های نژادی سودآور مشغول هستند.
بخش پایانی کتاب به مسئولیت اخلاقی دانشمندان و لزوم تفکیک دقیق میان تنوع ژنتیکی و برتری‌جویی نژادی اختصاص یافته است. بلیس معتقد است که واقعیت نژاد، نه در پیوندهای شیمیایی DNA، بلکه در تأثیرات ملموس نژادپرستی بر سلامت، فرصت‌های شغلی و عدالت کیفری نهفته است. او با زبانی صریح و غیرفنی، مخاطب را به این درک می‌رساند که اگرچه نژاد یک فریب بیولوژیک است، اما به عنوان یک واقعیت اجتماعی، پیامدهای مرگباری برای جوامع بشری به همراه دارد. کتاب «مارپیچ قدرت» با به چالش کشیدن جبرگرایی ژنتیکی، یادآور می‌شود که محیط و ساختارهای اجتماعی نقش تعیین‌کننده‌تری در سرنوشت انسان‌ها ایفا می‌کنند و DNA نباید به عنوان برچسبی برای طبقه‌بندی ارزش وجودی توده‌ها به کار گرفته شود.