کتاب «جامعهشناسی در فیلم: کالای اعتباربخش هالیوود پس از جنگ» اثری پژوهشی از کریس کیگل است که به شکلی موشکافانه، تلاقی صنعت سینما و مفاهیم علوم اجتماعی را در دوران حساس پس از جنگ جهانی دوم واکاوی میکند. کیگل بر ظهور ژانری تحت عنوان «فیلمهای مسئله اجتماعی» تمرکز دارد که در دهه ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ میلادی، مفاهیم پیچیده سیاستگذاری و تحلیلهای روشنفکری را به زبان دراماتیک تصویر ترجمه میکردند. این اثر تبیین میکند که چگونه موضوعاتی نظیر نژادپرستی، بزهکاری، فقر و سلامت روان، از محیطهای آکادمیک به پرده نقرهای راه یافتند تا نوعی «جامعهشناسی مردمی» را شکل دهند. نویسنده با ردیابی نفوذ مکاتبی چون کارکردگرایی و مکتب شیکاگو در فیلمنامههای هالیوودی، نشان میدهد که سینما در این مقطع تنها در پی سرگرمی نبود، بلکه تلاش میکرد با اتکا به اعتبار علوم انسانی، جایگاه هنری و فرهنگی خود را در جامعه ارتقا بخشد و خود را به عنوان مفسر ساختارهای زیربنایی زندگی مدرن معرفی کند. نویسنده مفهوم «کالای اعتباربخش» را برای توصیف راهبرد صنعتی هالیوود به کار میبرد؛ راهبردی که در آن پرداختن به معضلات واقعی جامعه، به ابزاری برای کسب مشروعیت هنری و جذب مخاطبان طبقه متوسط تبدیل شد. این فیلمها که با عنوان «سینمای معتبر» شناخته میشدند، پلی میان ذائقه عامه و دغدغههای نخبگان ایجاد کردند و توانستند تصویر ملی جدیدی از آمریکا را در دوران پساجنگ بازسازی کنند. کیگل معتقد است که این جریان فراتر از محتوا، بر سبک بصری سینما نیز اثر گذاشت؛ به گونهای که استفاده از لوکیشنهای واقعی، نورپردازیهای مستندگونه و تکنیکهای بازیگری واقعگرایانه، همگی در خدمت ایجاد حسی از «رئالیسم جامعهشناختی» بودند. کتاب به خوبی تشریح میکند که چگونه هالیوود با استفاده از اعتبار ستارههای مشهور و روایتهای تاثیرگذار، توانست مسائل حاشیهای را به متن گفتمان عمومی بیاورد و از این طریق، نهتنها سود تجاری، بلکه نفوذ ایدئولوژیک خود را در شکلدهی به هنجارها و باورهای فرهنگی تثبیت نماید. در بخشهای دیگر نویسنده به بررسی تضاد میان بازنمایی مشکلات ساختاری و راهکارهای فردی در سینمای کلاسیک پرداخته و با تحلیل ژانرهایی چون فیلم نوآر و ملودرامهای خانوادگی، نشان میدهد که اگرچه هالیوود تنشهای طبقاتی و جنسیتی را به رسمیت میشناخت، اما به دلیل محدودیتهای سیستماتیک، اغلب در ارائه ریشههای بنیادین این مسائل محافظهکارانه عمل میکرد. اهمیت کتاب «جامعهشناسی در فیلم» در این است که نشان میدهد چگونه کلاسهای درس جامعهشناسی به میان مردم عادی رفت و بینش تحلیلی را به بخشی از تجربه تماشای فیلم بدل کرد و چگونه یک صنعت سرگرمی، از بحرانهای اجتماعی به عنوان فرصتی برای بازتعریف هویت خود بهره برد و مسیری نو در تاریخ فرهنگی جهان گشود که در آن، فیلم به مثابه یک سند جامعهشناختی عمل کند.
درباره کریس کیگل
کریس کیگل، دانشیار هنرهای فیلم و رسانه در دانشگاه تمپل در فیلادلفیا، پنسیلوانیا است.