کتاب غریبه‌ی مرموز

کتاب «بیگانه‌ای در دهکده» آخرین نوشته ی مارک تواین است که نگاهی کاملا متفاوت به زندگی دارد. این کتاب که بعد از مرگ نویسنده منتشر شد، بیشتر به سوال‌های عمیق درباره ی زندگی و ذهن انسان می‌پردازد. داستان در سال ۱۵۹۰ در یک روستای کوچک و دورافتاده در اتریش به اسم «اسلدورف» اتفاق می‌افتد. راوی داستان پسری به اسم تئودور است که به همراه دوستانش با یک جوان خیلی عجیب و خوش‌قیافه به اسم ساتان آشنا می‌شوند. این غریبه ادعا می‌کند که برادرزاده‌ی شیطان است و قدرت‌های عجیبی دارد؛ مثلا می‌تواند آینده را ببیند یا موجودات زنده ی کوچکی بسازد و خیلی راحت آن‌ها را از بین ببرد. حضور این شخصیت در دهکده، همه چیز را به هم می‌ریزد و باعث می‌شود بچه‌ها به کل دنیا و رفتارهای آدم‌ها شک کنند.
تواین در این اثر سبک فانتزی را با نقد گزنده‌ی اجتماعی گره می‌زند تا مخاطب را با پرسشی بنیادین روبرو کند: آیا تمدن چیزی جز یک سراب پوچ است؟ ساتان با کارهایش به بچه‌ها نشان می‌دهد که آدم‌ها چقدر می‌توانند احمق، متعصب و خشن باشند. یکی از بحث‌های مهم کتاب این است که انسان‌ها به چیزی به اسم «درک اخلاقی» افتخار می‌کنند، اما ساتان معتقد است همین درک اخلاقی باعث می‌شود آدم‌ها از حیوانات پست‌تر شوند؛ چون حیوان از روی بدجنسی به کسی آسیب نمی‌زند، ولی آدم‌ها آگاهانه ظلم می‌کنند. تواین در این داستان به موضوعاتی مثل نبود اختیار، پوچی زندگی و نقدهای تند به کلیسا و مذهب می‌پردازد. او معتقد است که بیشتر باورهای ما فقط یک مشت توهم هستند و انسان‌ها در واقعیت، کنترلی روی سرنوشت خودشان ندارند. لحن کتاب خیلی صریح و تلخ است و نشان می‌دهد که نویسنده در سال‌های آخر عمرش چقدر نسبت به بشریت ناامید بوده است.
در بخش‌های پایانی کتاب «بیگانه‌ای در دهکده» داستان به یک نتیجه‌گیری عجیب و تکان‌دهنده می‌رسد که تمام تصورات خواننده را به بازی می‌گیرد. ساتان به تئودور می‌گوید که هیچ چیزی در دنیا واقعی نیست؛ نه خدایی وجود دارد، نه دنیایی و نه حتی بهشت و جهنمی. ساتان فاش می‌کند که تمام هستی از زمین و آسمان گرفته تا خود انسان، چیزی جز یک «رویای پوچ» و سرگردان در فضای لایتناهی نیست. این پایان‌بندی نشان‌دهنده ی اوج پوچ‌گرایی در تفکر مارک تواین است. از آنجایی که این کتاب ناتمام مانده بود، نسخه‌های مختلفی از آن با هم فرق دارند، اما همگی یک پیام مشترک دارند: اینکه زندگی یک کمدی بی‌معنی است و تنها راه تحمل این همه درد، خندیدن به آن است.