کتاب چنین گفت بودا

«ایتی و‌وتّکه» یا «چنین گفت بودا» مجموعه‌ای از آموزه‌های کوتاه و فشرده است که به بودا نسبت داده شده‌اند‌. این اثر مجموعه‌ای از خطابه‌های کوتاه بوداست که هر بخش با عبارت «چنین گفت آن‌سرور، چنین گفت آن ارهت، من چنین شنیده‌ام» آغاز می‌شود؛ عبارتی که ادعای اصالت و انتقال مستقیم آموزه را تأکید می‌کند.

هر 112 سوره‌ی کوتاه ایتی ووتّکه را، بنا به شرح سنتی، زن «پیش‌نشینی» به نام کوجوتّرا از بودا، که در آن زمان در کوسمبی آئین را تعلیم می‌داد، شنیده و آن‌ها را برای بانویش ساماوتی، همسر اودینه شاه، و زنان دیگر کاخ نقل کرده. شیوه‌ی کار او نیز گویا چنین بوده که منظم به شنیدن آئین‌آموزی بودا می‌رفته و سپس آن‌ها را برای ساماوتی و دیگران نقل می‌کرده است.

این آموزه‌ها جایی میان نثر و شعر می‌ایستند؛ چنان‌که از یک‌سو می‌توان به وضوح از آن‌ها پند گرفت و آموخت، و از  سوی دیگر طنین شاعرانه‌شان را شنید. دغدغه‌ی اصلی این متن بی‌گمان نوعی حکمت و رهایی عملی است. کلماتی که در قالبی فشرده ماهیت رنج، ناپایداری، انضباط اخلاقی، پرورش ذهن و مسیر آگاهی و بیداری را روشن می‌کنند. ایتی‌و‌وتّکه به‌جای ارائه‌ی فلسفه‌ای نظام‌مند، بصیرت‌هایی فشرده و موجز عرضه می‌کند که برای تأمل و دگرگونی درونی طراحی شده‌اند. وضوح، سادگی، و نیروی مستقیم متن، بی‌آنکه درگیر نظام‌سازی پیچیده شود، آن را به منبعی کلیدی برای فهم اصول بنیادین بودیسم بدل کرده. این متن هم کتاب مقدس است و هم راهنمای عملی برای زیست اخلاقی و مراقبه‌.