کتاب سنگ نام دیگرت بود

رمان «سنگ نام دیگرت بود» نوشته‌ی مهدی جواهریان، یک جست‌وجوی عمیق و فیلسوفانه در دل باورهای قدیمی و پرسش‌های همیشگی بشر است. داستان حول محور جوانی به نام سینا پورنامداریان می‌چرخد؛ پژوهشگری که تمام هم‌وغم خود را روی مطالعه‌ی مفهوم «عروج» گذاشته است و همین تحقیق، او را از پشت میز کتابخانه‌ها به دل جاده‌ها و سرزمین‌های کهن می‌کشاند. جواهریان با توجه به پیشینه‌ای که در ترجمه‌ی متون عرفانی و شرقی دارد، لحنی سنگین، آرام و جست‌وجوگر به کتاب داده است که کاملا با فضای فکری داستان همخوانی دارد.
سینا در این مسیر با آدم‌ها و فرقه‌های بومی گوناگونی روبه‌رو می‌شود که هر کدام تکه‌ای از پازل نگاه به جهان، پیوند زمین و آسمان، و چگونگی مواجهه با نیستی را حمل می‌کنند. این کتاب خواننده را به یک پیاده‌روی طولانی و ذهنی دعوت می‌کند تا در کنار شخصیت اصلی، به بازخوانی مفاهیمی مثل هویت، زمان و تنهایی انسان معاصر بنشیند.
تک‌تک صفحات این اثر آینه‌ی تمام‌نمای کلنجار رفتن انسان با پدیده‌ی فقدان و مرگ است. وقتی با زندگی سینا همراه می‌شوید، می‌بینید که چطور یک پروژه‌ی دانشگاهی و فکری، آرام‌آرام پوست می‌اندازد و به یک دگرگونی عمیق درونی تبدیل می‌شود. نویسنده به زیبایی نشان می‌دهد که آیین‌های باستانی و فرهنگ‌های محلی چطور برای خودشان معنا می‌سازند تا بار سنگین زندگی و هراس از پایان را تحمل کنند. سنگ در این رمان نقشی محوری و استعاری دارد؛ سنگ دیگر آن تکه ماده‌ی بی‌جان و سختی نیست که در کوه و بیابان رها شده باشد، بلکه به نمادی از سکوت طولانی، خاطرات رسوب‌کرده، مقاومت در برابر فرسایش زمان و حافظه‌ی تاریخی تبدیل می‌شود که رازهای مگو را در خود حفظ کرده است. روایت به هیچ وجه شعاری یا زاهدانه نیست، بلکه با همان لحن سرد و در عین حال صمیمی یک محقق پیش می‌رود که در حال مستندنگاری رویاها و کابوس‌های یک نسل درگیر میان سنت و مدرنیته است.
جذابیت اصلی رمان در این است که جواهریان آدم‌های قصه‌اش را سیاه یا سفید نقاشی نمی‌کند؛ هیچ قهرمان بی‌عیب و نقصی در کار نیست و هیچ ضدقهرمانی هم مسیر را سد نکرده است. شخصیت‌ها با تمام پیچیدگی‌ها، ضعف‌ها و تردیدهایشان درست مثل خود ما واقعی هستند و درگیر روابط خانوادگی، دلبستگی‌های نصفه‌نیمه و تنهایی‌های خودخواسته‌ شده‌اند. نحوه‌ی حرکت داستان بین گذشته و حال به‌قدری نرم اتفاق می‌افتد که مرز میان خاطره و واقعیت از بین می‌رود و خواننده حس می‌کند در فضایی نیمه‌بیدار قدم می‌زند. کتاب «سنگ نام دیگرت بود» به جای اینکه مستقیم به سراغ ارائه‌ی پاسخ‌های فیلسوفانه برود یا برای زندگی نسخه‌ای بپیچد، شما را با موقعیت‌هایی روبه‌رو می‌کند که مجبور می‌شوید به درون خودتان نگاه کنید و بپرسید چقدر از چیزهایی که در زندگی حمل می‌کنید، سنگینی خاطراتی است که توان زمین گذاشتنشان را ندارید.