کتاب روانکاوی وجودی

بخش دوم: ۲. استبدادِ آزادیِ رادیکال) سارتر اصرار دارد که انسان "محکوم به آزادی" است. این عبارت ستایش می‌شود، گویی رهایی‌بخش است. اما در واقع کیفرگونه است. در "هستی و نیستی"، آزادی مطلق و گریزناپذیر است، نه طبیعت‌ای که بتوان بر آن تکیه زد، نه ذاتِ پیشینی، نه ساختارِ داده‌شده. هر کنش، خودنویسی است. هر تردید، انتخاب است. هر هویت، مسئولیت است. نتیجه، فضایی از فشارِ اخلاقیِ بی‌وقفه است. در این‌جا آزادی نه توانِ متمایز، بلکه محکومیتِ همگانی است. تفاوتِ نیرو، منش، سرشت و توان نادیده گرفته می‌شود. آزادیِ رادیکال به بارِ اخلاقی بدل می‌شود؛ گناهِ پروتستانی بی‌خدا. فرد در برابر دادگاهی نامرئی از "اصالت" در حساب‌کشیِ دائم گرفتار است. این اشراف منشانه نیست؛ سخت‌گیر و در بدترین معنا همگانی است: همگان به‌طور برابر زیر بارِ مسئولیتِ مابعدالطبیعی خرد می‌شوند.۳. سوءایمان به‌مثابه گناهِ سکولار) مفهوم "سوءایمان" (یا ایمان سیاه، به تعبیر سارتر) ابزارِ تشخیصیِ اخلاقیِ سارتر است. کسی که بیش از حد با نقشِ خود یکی شود، به اوضاع و احوال متوسل گردد یا تعالیِ خویش را انکار کند، در سوءایمان است. اما ساختار را ببینیم: "شیوه‌ای درست برای بودن وجود دارد. انحراف ممکن است. خودفریبی رخ می‌دهد. گناهی هستی‌شناختی شکل می‌گیرد." داربستِ دینی همچنان برقرار است. سارتر ذات‌گرایی را نفی می‌کند، اما "اصالت" را به مطلقِ اخلاقی بدل می‌سازد. فرمانِ الهی را برمی‌چیند، اما فرمانِ وجودی را بنا می‌کند. این اخلاق‌گرایی است که در پوششِ هستی‌شناسی ظاهر شده است. به‌جای گناه، سوءایمان داریم. به‌جای رستگاری، اصالت. به‌جای خدا، نیستی. ۴. آسیب‌شناسیِ نگاه) تحلیلِ "نگاه" از مشهورترین بخش‌های کتاب است. حضورِ دیگری، خود را به ابژه بدل می‌کند. شرم پدید می‌آید. انسان دیده می‌شود، تثبیت می‌شود، محدود می‌شود. از حیث پدیدارشناختی دقیق است؛ اما افشاگر نیز هست. در روایتِ سارتر، دیگری تهدید است. رابطه به ستیز فروکاسته می‌شود. بازشناسی به شیءشدگی بدل می‌گردد. عشق به نوسانی ناپایدار میان سلطه و تسلیم تقلیل می‌یابد. الگویی تأییدی از توانِ رابطه وجود ندارد؛ تنها کشمکش است. سوژه‌ی سارتر زیر نگاه شکننده است. او نگاه را مهار نمی‌کند؛ از آن رنج می‌برد. این نشان می‌دهد که حساسیتِ روانی به قانونِ مابعدالطبیعی ارتقا یافته است.

بخش پایانی: ۵. انکارِ غریزه) انسانِ سارتر از زیست‌شناسی، سرشت و رانه‌های تنانه انتزاع شده است. بدن هست، اما از صافیِ آگاهی و سلب می‌گذرد. رانه بنیادین نیست. غریزه اصل نیست. توانِ زیستی مرکز نیست. همه‌چیز به آزادیِ تأملی بازمی‌گردد. این وارونگیِ مراتب است: آگاهی مسلط می‌شود و تن به حاشیه می‌رود. نتیجه، ذهن‌گرایی‌ای است که در پوششِ رادیکالیسم عرضه می‌شود. انسان به خلأیی خودتفسیرگر بدل می‌شود، نه به سلسله‌مراتبی از نیروها که در پی گسترش‌اند. ۶. فقدانِ آفرینش) سارتر ذات را ویران می‌کند. بیگانگی را تحلیل می‌کند. سوءایمان را می‌شکافد. مسئولیت را روشن می‌سازد. اما چه می‌سازد؟ چشم‌اندازِ تأییدیِ آفرینش فراتر از انتخابِ فردی وجود ندارد. زیباشناسیِ فزونی و فرارَوی نیست. سلسله‌مراتبِ بزرگی نیست. تمایزی میان شیوه‌های شریف و پستِ زیستن نیست. همگان آزادند. همگان مسئول‌اند. همگان محکوم‌اند. این برابری‌خواهیِ مابعدالطبیعی است. ساختارِ جهانِ او هوشیار و منسجم است، ولی بی‌خون و بی‌حرارت. ۷. ارزیابیِ فنی) در سطحِ فنی، "هستی و نیستی" اثری سترگ است: "پدیدارشناسیِ مفصل، هستی‌شناسیِ پیچیده، انسجامِ درونیِ نظام‌مند، توصیفِ دقیقِ روان‌شناختی". ولی ضعف‌های آن ساختاری‌اند: "سلب را هستی‌شناختی می‌کند. اصالت را اخلاقی می‌سازد. آزادی را به‌گونه‌ای غیرواقع‌بینانه همگانی می‌کند. گزارشی تأییدی از توان ارائه نمی‌دهد. غریزه را به سودِ انتزاع سرکوب می‌کند. احساسِ گناهِ مسیحی را با زبانِ سکولار حفظ می‌کند". نتیجه‌ای وجود ندارد جز جسارت‌ای که غایب است) سارتر جسارتِ حذفِ ذات را دارد. جسارتِ تأییدِ توان را ندارد. آسایشِ مابعدالطبیعی را ویران می‌کند؛ آن را با بارِ مابعدالطبیعی جایگزین می‌سازد. انسانِ او روشن‌بین و مسئول است، اما همواره دوپاره. این اثر کالبدشکافیِ بیگانگیِ مدرن است که به مرتبه‌ی هستی‌شناسی ارتقا یافته است. در تحلیل درخشان است، در تأیید محتاط. خلأ را تشخیص می‌ده، ولی از آن فراتر نمی‌رود. در پایان هم، برگردان خانم بحرینی بسیار شایسته هست. امیدوارم متن اینجانب برایتان مفید بوده باشد. پیروز باشید

کاملاً درسته چرا که ایشون در زمینه ترجمه ادبیات فرانسه تبحر دارند.

چون ترجمه شکیبا براساس برداشت خودشه یعنی از خود متن نیست،خونده و خلاصه کرده سر همین وقتی بخونی فکر میکنی داری کتابی که یک بچه نوشته رو مطالعه میکنی

ذبیح‌الله منصوریِ حوزه فلسفه

اصلا پل سارتر باخدا کاری نداره ایشون از وجودی صحبت میکنه که باید وارد خودآگاهی بشه.

دوست عزیز شما هر موقعی که سواد و عقل و هوش و بزرگیت به اندازه سارتر شد بعدا راجب سارتر نظربده ، کسی که هم فیلسوفه و هم نویسنده است و هم جایزه نوبل ادبیات رو برده کم کسی نیست ، یعنی در واقع نابغه است .

حالا شما کوتاه بیا،من شخصا از محضر جنابعالی از طرف سارتر عذرخواهی میکنم

بنده خدا لای این کتاب رو باز نکردی که اگر کرده بودی این خزئبلات را نمی‌نوشتی البته مشخصا خواندن این کتاب‌ها کار راحتی نیست ..