کتاب سیاره ی زاغه ها

کتاب «سیاره‌ی زاغه‌ها» به قلم مایک دیویس، مورخ و منتقد اجتماعی رادیکال، اثری در تحلیل جغرافیای فقر و شهرنشینی معاصر است که به واکاوی آمارهای تکان‌دهنده‌ای می‌پردازد که نشان‌دهنده غلبه جمعیت شهری بر روستایی در تاریخ بشر است. دیویس با بیانی مستند و رسمی، این فرضیه را مطرح می‌کند که رشد انفجاری شهرها در جنوب جهانی، برخلاف الگوی کلاسیک انقلاب صنعتی، بدون توسعه پایدار و ایجاد فرصت‌های شغلی رسمی رخ داده است. نویسنده با ردیابی سیاست‌های اقتصادی نئولیبرال، به‌ویژه برنامه‌های تعدیل ساختاری صندوق بین‌المللی پول، نشان می‌دهد که چگونه عقب‌نشینی دولت‌ها از تأمین زیرساخت‌های اساسی نظیر مسکن و بهداشت، به شکل‌گیری کلان‌شهرهایی منجر شده که در محاصره زاغه‌های عظیم قرار دارند.
آناتومی زندگی در سکونتگاه‌های غیررسمی از فاولا‌های برزیل تا بارریاداهای لیما و شهر مردگان قاهره با در کتاب آمده و مایک دیویس بر این باور است که نئولیبرالیسم با خصوصی‌سازی خدمات عمومی و حذف یارانه‌ها، میلیون‌ها انسان را به زندگی در زمین‌های خطرناک و حاشیه‌ای، مانند کناره زباله‌دان‌ها یا دامنه‌های لغزنده کوه‌ها، سوق داده است. او این پدیده را «خیانت دولت» به شهروندان می‌نامد که نتیجه آن، شکل‌گیری یک اقتصاد غیررسمی وسیع بر پایه کارهای کاذب و زباله‌گردی است. در این زیست‌بوم‌های پرمخاطره، ساکنان نه تنها با فقر مادی، بلکه با بحران‌های زیست‌محیطی دائمی نظیر سیل و بیماری‌های واگیر دست‌وپنجه نرم می‌کنند. نویسنده با دقتی علمی، تغییر ساختار طبقاتی را تحلیل کرده و معتقد است پرولتاریای صنعتی سابق اکنون جای خود را به توده‌ای عظیم از «انسان‌های مازاد» داده است که هیچ پیوند صنفی پایداری با سیستم جهانی تولید ندارند.
دیویس سپس به بررسی «اکولوژی زاغه» و پیامدهای سیاسی این وضعیت پرداخته و تصویری تیره و تار از آینده‌ای ترسیم می‌کند که در آن شهرهای مدرن به جزایر محصوری برای ثروتمندان تبدیل شده‌اند که توسط دریایی از زاغه‌ها احاطه گشته‌اند. او به خوبی نشان می‌دهد که چگونه فقر مطلق، پتانسیل‌های سیاسی طبقات فرودست را به سمت جنبش‌های مذهبی و بنیادگرایی سوق می‌دهد، چرا که سیستم‌های رسمی حکمرانی دیگر توان جذب یا پاسخگویی به نیازهای آن‌ها را ندارند. «سیاره‌ی زاغه‌ها» هشداری جدی است مبنی بر اینکه بحران مسکن و حاشیه‌نشینی، یک اتفاق تصادفی نیست، بلکه خروجی منطقی و ساختاری سیاست‌های اقتصادی است که سود را بر حق بر شهر مقدم می‌شمارد.