کتاب یوتاب : خواهر آریو برزن

«یوتاب: خواهر آریو برزن» نوشته‌ی معصومه پاکروان از مجموعه‌ی «زنان فرمانروا» به زندگی یوتاب هخامنشی زن جنگجوی ایرانی و یکی از بانوان شجاع و پرافتخار تاریخ ایران می‌پردازد. یوتاب به معنی «بی‌نظیر» در پارسی باستان، زن جنگجوی ایرانی در زمان امپراتوری هخامنشی بود.
منابع موثق تاریخی درباره یوتاب اطلاعات دقیقی ارائه نمی‌دهند. با این وجود، برخی از افسانه‌ها و روایات او را خواهر آریوبرزن، ساتراپ پارس و از سرداران نامدار هخامنشی، می‌دانند. یوتاب سردار زن ایرانی خواهر آریوبرزن (هخامنشی) سردار نامدار ارتش شاهنشاهی داریوش سوم بود. او نیز مانند برادرش آریوبرزن در کوهستان‌های محل نبرد، تا آخرین نفس مبارزه کرد. او به دلیل جنگیدن با اسکندر مقدونی در کنار برادرش، در نبرد دربند پارس در زمستان ۳۳۰ قبل از میلاد مشهور است. وی فرمانده بخشی از سپاه هخامنشی در نبرد دربند پارس بود. اسکندر مقدونی در سال 334 پیش از میلاد مسیح به ایران حمله کرد و پس از فتح چند شهر، به سمت پایتخت هخامنشیان، تخت جمشید، حرکت کرد. در این میان، آریوبرزن با سپاهی اندک در کوهستان‌های زاگرس، مسیر اسکندر را سد کرد و در نبردی نابرابر با سپاهیان مقدونی روبرو شد. نبرد یوتاب و آریوبرزن با سپاهیان اسکندر بسیار دشوار و خونین بود. آریوبرزن قصد داشت پیش از اسکندر خود را به تخت جمشید پایتخت آن زمان ایران برساند و آن را پیش از رسیدن سپاه مقدونی اشغال و مستحکم کند. نبرد دروازه پارس نبردی بود که در نزدیکی بهبهان کنونی بین سپاهیان اسکندر و سپاهیان پارس به فرماندهی آریوبرزن درگرفت. آریوبرزن موفق شد چند روز اسکندر را از پیشروی بازدارد اما در نهایت اسکندر توسط یک چوپان محلی، راهی به پشت جبهه پارسیان پیدا کرد. افراد آریوبرزن را ۷۰۰ پیاده و ۴۰ سوار گفته‌اند. زمانی که لشکر اسکندر به دروازه‌ها می‌رسد، آریوبرزن و همراهانش از بالای دروازه سنگ‌های بزرگی به سمت آنان پرت می‌کنند که تعدادی از آنان کشته شده و باقی عقب‌نشینی می‌کنند. سرانجام چوپان یا کشاورزی محلی، راهی را برای دور زدن گذرگاه به اسکندر نشان می‌دهد که به وسیله آن اسکندر توانست آریوبرزن و افرادش را محاصره کند. اما شاید کمتر کسی نام «یوتاب» خواهر آریوبرزن را بداند. این شیرزن قهرمان تا آخرین لحظه زندگی در کنار برادرش جلوی سپاه اسکندر ایستاد و قهرمانانه جنگید. او دست کمی از برادرش آریوبرزن نداشت و سپاهیان مقدونی در عجب بودند که این زن چگونه می‌جنگد و برخی از آنان را می‌کشد. با کشته شدن آریوبرزن، یوتاب تنها ماند، اما تسلیم نشد. او با شجاعت تمام به نبرد ادامه داد و تا آخرین نفس از خاک ایران دفاع کرد. او قبل از مرگ در نبرد سرسختانه جنگید و در جنگ تن به تن برتر بود.
«یوتاب: خواهر آریو برزن» برای علاقمندان به تاریخ ایران باستان و شخصیت‌ها مهم آن دوره کتابی خواندنی و جذاب است.