کتاب مذهب در بوته تاریخ

کتاب مذهب در بوته تاریخ متن سخنرانی شهید دیالمه درباره مذهب است. شهید دیالمه ادعای عارف پیشگی نداشت، اما از معرفت بهره‌مند بود. فیلسوف مسلک نبود، ولی در خردورزی کم‌نظیر بود. دنیاگریز نبود، اما دنیایش با دنیای جوانان هم سن و سالش متفاوت بود. مرزبندی‌اش با گروه‌ها و تشکل‌هایی که با اسلام زاویه داشتند، روشن بود و درعین‌حال، بیش از خود آنان، بر افکار انحرافی و اندیشه‌های باطلشان تسلط داشت. پشتوانهٔ صلابتش در روز، اشک‌های عاجزانهٔ شب‌هایش بود. او همه‌کس بود و هیچ نبود؛ زیرا باوجود کسب دانشی عمیق در فهم دین، ادعایی نداشت.

وی راه میان‌بری را که خود در جوانی برای فهم دقیق دین پیموده بود، سخاوتمندانه به دیگران نیز نشان داد. او رسول اندیشه‌ای بود که آن را با همهٔ وجود باورداشت؛ مروّج مکتبی بود که خود تربیت‌یافتهٔ آن بود و راهبر راهی که پیش از دیگران رهرو آن بود. بصیرت دینی، بی‌اعتنایی به دنیا، حرص ورزیدن برای هدایت دیگران، تواضع و مهربانی، دانش وافر، سعهٔ صدر، شجاعت و منشی توأم باوقار، تنها بخشی از کاریزمای شخصیت پرنفوذ او بود؛ چنان‌که حتی آنان که طالب راه او نبودند، خودش را می‌خواستند!

آغاز درخشش شهاب وجودش، در سال‌های اوج‌گیری اختناق و استبداد رژیم منحوس پهلوی در این آب‌وخاک بود و اوج نورافشانی‌اش در بحبوحهٔ شبیخون بر اندیشهٔ نسلی بود که اگر جهت نمی‌یافت، به تاراج افکار شیطانی و التقاطی می‌رفت. اکنون باگذشت بیش از سه دهه از زمان طرح این مباحث، همچنان جامعهٔ اسلامی تشنهٔ کلام زلال شهید در ترسیم خط اصیل اسلامی - شیعی و مبانی انقلاب اسلامی است؛ امری که ضرورت چاپ و نشر آن اندیشه‌ها را بیش‌ازپیش آشکار کرده است. براین‌اساس در دورهٔ دوم انتشار سلسله سخنرانی‌های شهید، عناوین طراح هدایتی، انسان در قالب زمان، ازخودبیگانگی جامعه، مذهب در بوتهٔ تاریخ، ربوبیت، معرکهٔ اصلی انبیا (ع)، مرجعیت و روحانیت، ولایت‌فقیه، اسلام و مبارزات ضد امپریالیستی، و اسلام، قدرت بزرگ فردا تقدیم نسل جوان شده است.