کتاب جغرافیای طبیعی تاریخی سیستان

کاسه سیستان یا سیستان تاریخی، زادۀ رود هیرمند است و لذا جغرافیای طبیعی آن عمدتا به آب هیرمند و در درجه بعدی به باد سیستان وابسته است از چندین هزار سال پیش تا به امروز، چهرۀ زمین در سیستان در معرض تغییر بوده است. پستی و بلندی زمین، مجرا و مسیر رود هیرمند و شعب آن در دلتای سیستان دریاچه ها و هامون های سیستان، تغییر کرده اند در اثر این تغییرات مراکز سکونت و بودوباش نیز جا به جا شده است مردم سیستان با احداث بندهای بزرگ و اعجاب آوری، چون سدهای یکاب رستم انوشیروان و نیز انهار بزرگی چون کانال طعام با طول 150 کیلومتر و انهار عظیم و باورنکردنی دیگر، نبرد بی امان خود را با تغییرات جغرافیای طبیعی منطقه تداوم بخشیده اند این تغییرات و چرائی آنها در کتاب حاضر بررسی شده و در نقشه ها نشان داده شده اند.

این کتاب ماحصل بیش از دو دهه بررسی های میدانی نگارنده در سیستان ایران و افغانستان، مطالعهٔ کلیه آثار و نوشته های قدیمی در باب سیستان، از اوستا متون پهلوی و کتیبه ها گرفته تا آثار جغرافیا و تاریخ نگاران اسلامی و نوشته های سیاحان و جغرافیانگاران غربی و جمع بندی و تحلیل نتایج کاوش های باستان شناسی تمام تیم های کاوشگر قرن اخیر می باشد جغرافیای تطبیقی متون مهم مانند دو یشت از اوستا فتوح البلدان مسالک و ممالک و احیاء الملوک ذکر و در نقشه ها نشان داده شده است. نظریه های جدیدی مانند زمان ظهور زرتشت در سیستان چرایی و چگونگی کشتیرانی تجارتی از قلعه بست تا زرنج در چند قرن اولیهٔ بعد از اسلام تغییرات محتمل آتی در جغرافیای سیستان و غیره عرضه شده اند.