نئولیبرالیسمْ سرمایهداری زمانۀ ماست. مقاومت در برابر آن به معنی مقاومت و مبارزه با نظام سرمایهداری امروز مسلط بر جهان است که بهویژه با دسترسی و تسلط بسیار گسترده بر ابزارها و نهادهای مالی، فنآوری، مدیریتی، حقوقی، رسانهای و نظری و… در دهههای گذشته، در سطحی گسترده در حال نابودکردن دستآوردهای مبارزاتی طبقۀ کارگر و زحمتکشان در همه جای جهان بوده است.
برخلاف ادعای نظریهپردازان و مروجان نئولیبرالیسم، نئولیبرالیسم نهتنها ملازم با تثبیت و تحکیم و توسعۀ دموکراسی و برخورداری کارگران و تودههای وسیع مردم از حقوق دموکراتیک نیست، بلکه اساسا فرسایندۀ نهادهای دموکراتیک است. آزادسازی اقتصادی هیچ فصل مشترکی با ترویج و تحکیم حقوق و آزادیهای سیاسی ندارد، بلکه آنها دو مقولۀ کاملا جدا و حتی در تقابل باهم هستند. این پژوهش بهدرستی تأکید میکند که مبارزه و مقاومت موفق در برابر نئولیبرالیسم، مستلزم برخورداری از حقوق دموکراتیک است.
از منظر فلسفۀ سیاسی، نئولیبرالیسم بنیان مادی نئوفاشیسم در جهان کنونی است. اگرچه مقاومت در برابر نئولیبرالیسم در گسترۀ جهانی نشان میدهد که نئولیبرالیسم را میتوان به عقبنشینی واداشت و اجرای برخی از برنامهها و دستورکارهای آن را متوقف کرد، اما برچیدن بساط نئولیبرالیسم و جایگزینی آن با یک نظام اقتصادی و اجتماعی انسانمحور نیازمند یک چارچوب نظری علمی، بهروز، فراگیر و انقلابی است. با دیدگاههای محدودی که مبارزه با نئولیبرالیسم را به مبارزه با دستورکارهای خاص آن تقلیل میدهند، نمیتوان به چشماندازی واقعی برای جایگزینی آن با یک نظام اقتصادی و اجتماعی انسانی، عادلانه، همسو با حفظ حق حاکمیت ملی و رشد و توسعۀ اقتصادی و اجتماعی و دوستی با محیط زیست، دست یافت. مبارزه با نئولیبرالیسم نمیتواند به اقداماتی واکنشی و از نوع «مقاومت» محدود شود. ورای آن، نیازمند کنشگری آگاهانه و ارادی، دارای چشمانداز، اهداف، استراتژی، برنامه و فعالیتهای مبارزاتی گسترده، متشکل و مستمر در جهت نابودی سیستم سرمایهداری است.
مقاومت جمعی در برابر نئولیبرالیسم، پژوهشی است که تصویر گستردهای از فرارویی جنبشهای معیشتی و اجتماعی در برابر اجرای دستورکارهای نئولیبرالی، به رقابتهای پارلمانی و سیاسی و مشارکت در قدرت سیاسی را در شمار زیادی از کشورهای مورد بررسی ارائه میدهد که از اهمیت قابل توجهی برخوردار است. یکی از ویژگیهای قابل توجه در کشورهای بررسیشده، پیوند بین جنبش اجتماعی ضدنئولیبرالی و جنبشهای سیاسی چپ و در مواردی شکلگیری احزاب جدید چپ نیرومندی است که توانستهاند به قدرت سیاسی دست یابند.
پل المیدا جامعهشناس و استاد دانشگاه کالیفرنیا، پژوهشهای بزرگی به صورت میدانی و کتابخانهای انجام داده و با تاکید بر مسئله نولیبرالیسم در جهان امروز، محیط زیست، وضعیت کارگران و طبقات محروم و فرودست، مسئله زنان، کودکان کار و بازنشستگان را در کتابها، مقالات و کارگروههایی که رهبری کرده پیش برده است.
ما شرایط مرتبط با کارزارهای موفق در جلوگیری از اجرای سیاست های نئولیبرالی را تجزیه و تحلیل میکنیم. همچنین از بسیج عمدتا دفاعی در برابر سیاستهای اقتصادی نامطلوب عبور کرده و به مواردی در حوزۀ انتخاباتی میپردازیم که در آنها نبردهای خیابانی ضدنئولیبرالی منجر به تشکیل یا گسترش احزاب سیاسی شده است. این احزاب ضدنئولیبرال، جهت کلی اولویتهای بازار آزاد را در شوراهای شهر، دولتهای منطقهای، مجالس قانونگذاری ملی و گاهی اوقات، قوۀ مجریه به چالش کشیدند.
اعتراضات چالشبرانگیز بسیار کمی در کارزارهای شکستخورده رخ داد، درحالیکه دو کارزار موفق با انسداد جادهها، اعتصابات همبستگی و اشغال شهرها متمایز شدند. تنها در کاستاریکا ۵۱ درصد از کل رویدادهای اعتراضی در نبرد ضدخصوصیسازی شامل مسدودکردن ترافیک بود. رهبران اتحادیههای کارگری در مذاکرات نهایی در هر دو کارزار پیروز، موافقت کردند که تنها در ازای توقف طرحهای خصوصیسازی، اعتصاب و مسدودکردن جادهها را متوقف کنند. بهعنوان نشانهای آشکار از قدرت استراتژیک انسداد بزرگراهها و جادهها برای گروههای فرودست، در سالهای بلافاصله پس از جنبشهای موفق ضدخصوصیسازی، پارلمانهای هر دو کشور قانونی را تصویب کردند که انسداد جادهها را ممنوع میکرد و آن را به یک جرم جنایی جدی تبدیل میکرد.
یک جنبش موثر در برابر تجارت آزاد، ریاضت اقتصادی، خصوصیسازی یا تعدیل ساختاری، بهعنوان نشانهای برای رقبای انتخاباتی عمل میکند که بنیادگرایی بازار ممکن است موضوعی برای برانگیختن حمایت حزب سیاسی باشد. کارزارها یا موجهای اعتراضی که موفق، طولانیمدت و با بسیج تعداد زیادی در سراسر کشور همراه هستند، پتانسیل انتخاباتی و قابلیت اجرایی ضدیت با نئولیبرالیسم را بهعنوان یک محور اصلی در برنامۀ حزب مخالف نشان میدهند. جنبشهای اعتراضی ضدنئولیبرالی همچنین درکهای جدیدی را ایجاد میکنند تا به عموم مردم نشان دهند که سیاستهای بازار آزاد شامل چه مواردی هستند و چرا ممکن است آسیبرسان باشند.