کتاب الضوء اللامع لاهل القرن التاسع

شمس‌الدین محمد بن عبدالرحمن سخاوی (۸۳۱–۹۰۲ ه‍.ق / ۱۴۲۷–۱۴۹۷ م)، یکی از بزرگ‌ترین محدثان، مورخان و شرح‌حال‌نویسان عصر ممالیک است .او در ربیع‌الاول سال ۸۳۱ ه‍.ق در محله حارة بهاءالدین قاهره به دنیا آمد . نسبت «سخاوی» به سخا، شهری در شمال مصر، اشاره دارد . او از خانواده‌ای اهل علم برخاست و پدرش او را از کودکی به تحصیل گمارد .سخاوی حافظه‌ای قوی و همتی بلند داشت . قرآن را در خردسالی حفظ کرد و در رمضان امامت نماز تراویح را بر عهده گرفت . او کتاب‌های متعددی از جمله عمدة الأحکام، التنبیه، المنهاج، الفیة ابن مالک و الفیة العراقی را حفظ کرد . مهم‌ترین استاد او ابن حجر عسقلانی بود که سخاوی ملازم او شد و از او اجازه فتوا و تدریس گرفت .سخاوی سفرهای علمی گسترده‌ای به حجاز، شام، حلب، بیت‌المقدس و دیگر مناطق داشت . تعداد اساتید او را بیش از چهارصد نفر و شاگردانش را بسیار زیاد ذکر کرده‌اند . در اواخر عمر به مکه و مدینه مجاور شد و در همان‌جا به تدریس و تألیف پرداخت .او در حدیث، تفسیر، فقه، تاریخ، ادب و قرائات متبحر بود . تعداد تألیفاتش را بیش از دویست کتاب نوشته‌اند که «الضوء اللامع» مشهورترین آن‌هاست . معاصرانش او را ستوده و تلمیذش جارالله بن فهد گفته: «به خدا قسم در حافظان متأخر همانند او ندیده‌ام» .سخاوی در شرح‌حال‌نویسی صریح و گاه تندنویس بود و همین باعث شد جلال‌الدین سیوطی کتابی به نام «الکاوی» در رد او بنویسد . با این حال، این نقدها از ارزش تاریخی «الضوء اللامع» نکاسته است.درباره سال وفات او اختلاف است؛ بیشتر منابع سال ۹۰۲ ه‍.ق را ذکر کرده‌اند و گفته‌اند در مدینه وفات یافت .