کتاب مطول علی التلحیص

سعدالدین تفتازانی یک دانشمند همه‌فن‌حریف و پرکار ایرانی بود که در قرن هشتم هجری می‌زیست و آثارش قرن‌ها به عنوان کتاب درسی در مدارس جهان اسلام تدریس شده است .نام کامل او مسعود بن عمر بن عبدالله بود و به «سعدالدین» شهرت داشت . در روستای تفتازان از توابع نسا در خراسان بزرگ (شمال ایران امروزی) به دنیا آمد . درباره سال دقیق تولدش اختلاف است؛ مورخان سال‌های ۷۱۲ یا ۷۲۲ هجری قمری را ذکر کرده‌اند .او در خانواده‌ای اهل علم پرورش یافت و در شهرهای مختلف خراسان مانند هرات، خوارزم و سمرقند به تحصیل و تدریس پرداخت . در نحو، صرف، منطق، کلام، اصول فقه و بلاغت استاد زمانه خود شد و ریاست علمی شرق جهان اسلام به او رسید . ابن خلدون درباره‌اش گفته که آثارش نشان‌دهنده دانش عمیق او در علوم عقلی و فلسفی است .تفتازانی بیشتر به عنوان معلم و مؤلف کتاب‌های درسی شناخته می‌شود . کتاب «مطول» او مشهورترین شرح مفصل بر «تلخیص المفتاح» قزوینی است. از دیگر آثار مهمش می‌توان به «مختصر المعانی» (شرح کوتاه‌تر همان کتاب)، «تهذیب المنطق»، «شرح العقائد النسفیه» و «شرح المقاصد» اشاره کرد .او اواخر عمر را در دربار تیمور گذراند. در سال ۷۹۲ یا ۷۹۳ هجری قمری در سمرقند درگذشت و بنا به وصیتش، پیکرش به سرخس منتقل و همان‌جا دفن شد .