کتاب قیام کلنل محمدتقی خان پسیان در خراسان به قلم س. علی آذری، پژوهش و تحلیلی از یکی از مهمترین قیامهای پس از مشروطیت در ایران است. نویسنده که خود از نزدیکان و شاهدان وقایع بوده، با بهرهگیری از خاطرات، نقلقولها و اسناد معتبر تلاش کرده است تصویری دقیق از شخصیت کلنل پسیان و فضای سیاسی و اجتماعی خراسان در آغاز قرن چهاردهم هجری ارائه دهد. ساختار کتاب بر پایهی روایت تاریخی و تحلیل وقایع استوار است و در کنار شرح جزئیات قیام به بررسی زمینههای شکلگیری آن، نقش نیروهای نظامی، روابط کلنل با رجال سیاسی و تأثیر تحولات جهانی بر ایران پرداخته است. اثر حاضر همچنین به نقد و بررسی روایتهای مختلف دربارهی قیام و شخصیت کلنل پرداخته و کوشیده با نگاهی بیطرفانه، نقاط قوت و ضعف روایتهای موجود را روشن کند. نویسنده در بخشهایی از کتاب به مقایسهی قیام خراسان با دیگر جنبشهای معاصر مانند قیام خیابانی و نهضت جنگل پرداخته است. این کتاب با زبانی روشن و ساختاری منسجم نهتنها برای علاقهمندان تاریخ معاصر ایران، بلکه برای پژوهشگران و دانشجویان علوم انسانی منبعی سودمند به شمار میآید.
سید علی آذری، شاعر و چهرهای در تاریخ معاصر آذربایجان بود. پدرش، میرولایت نامی، از مشروطهخواهان به شمار میرفت که در سال ۱۲۹۸ خورشیدی (۱۹۱۹ میلادی) به دست بلشویکها در باکو کشته شد. مادرش اهل شهر درگز در خراسان بود. علی آذری علاوه بر زبان مادری خود — ترکی — به زبانهای فارسی، عربی و فرانسوی نیز تسلط داشت.