کتاب 50 میلیون زن جهان اسلام را تغییر می دهند

کتاب «50 میلیون زن جهان اسلام را تغییر می‌دهند» نوشته‌ی سعدیه زاهدی، درباره‌ی تغییری است که معمولا زیر سایه‌ی خبرهای سیاسی و تصویرهای کلیشه‌ای از جهان اسلام پنهان می‌ماند: ورود گسترده‌ی زنان مسلمان به آموزش عالی، بازار کار و کارآفرینی. نویسنده از همان فصل‌های نخست سعی می‌کند با تصویری ساده‌شده از «زن مسلمان» فاصله بگیرد. او نشان می‌دهد که جهان اسلام مجموعه‌ای بسیار متنوع از کشورها، فرهنگ‌ها و تجربه‌های اجتماعی است و وضعیت زنان در آن را نمی‌توان با یک روایت واحد توضیح داد. به همین دلیل، کتاب مدام میان کشورها و تجربه‌های مختلف حرکت می‌کند؛ از عربستان سعودی و امارات گرفته تا پاکستان، مصر، اندونزی و ترکیه. نویسنده تلاش می‌کند روندی مشترک را در دل این تفاوت‌ها پیدا کند: نسلی از زنان تحصیل‌کرده که می‌خواهند نقش فعال‌تری در اقتصاد و فضای عمومی داشته باشند. برای نمونه، کتاب نسبت تغییرات اقتصادی و تغییرات اجتماعی را بررسی می‌کند. بنابر تحلیل نویسنده، افزایش حضور زنان در بازار کار فقط مسئله‌ای مربوط به حقوق فردی یا برابری جنسیتی نیست؛ این تغییر بر ساختار خانواده، الگوی مصرف، آموزش، شهرنشینی و حتی سیاست اثر می‌گذارد. او توضیح می‌دهد که در بسیاری از کشورهای مسلمان، رشد آموزش عالی زنان سریع‌تر از رشد فرصت‌های شغلی بوده و همین شکاف، یکی از مهم‌ترین تنش‌های اجتماعی امروز را شکل داده است: زنانی که تحصیل‌کرده‌اند اما ساختار اقتصادی و فرهنگی هنوز کاملا با حضور گسترده‌ی آن‌ها سازگار نشده است. گفتنی‌ است که تمامی مطالب تحلیلی کتاب، مبنی بر اطالاعات آماری دقیق و گسترده در جای‌جای جهان اسلام، مطرح شده‌اند. با این حال کتاب فقط بر آمارها تکیه نمی‌کند. بخش مهمی از کتاب از خلال روایت‌های شخصی و گفتگوها پیش می‌رود؛ زنانی که شرکت فناوری راه انداخته‌اند، وارد صنعت بانکداری شده‌اند، کسب‌وکار اینترنتی ایجاد کرده‌اند یا در محیط‌هایی سنتی‌تر، برای کسب استقلال اقتصادی می‌کوشند. این روایت‌ها باعث شده‌اند کتاب از حالت گزارش اقتصادی خشک فاصله بگیرد. البته کتاب منحصر به مطالب خوشبینانه و پیشرفت‌ها نیست. نویسنده درباره‌ی نرخ بالای بیکاری زنان تحصیل‌کرده، تبعیض شغلی، محدودیت‌های قانونی و فشارهای فرهنگی نیز بحث کرده است. در نهایت، از نظر لحن و ساختار، کتاب ترکیبی از گزارش اجتماعی، تحلیل اقتصادی و روایت ژورنالیستی به‌شمار می‌آید. این کتاب به‌ویژه از آن جهت که تصویری معاصر، دقیق و مبتنی بر آمار از وضعیت اقتصادی و اجتماعی زنان در جهان اسلام ارائه می‌دهد، بسیار ارزشمند است.