کتاب هایدگر

کتاب «هایدگر: دامنه فلسفی و سیاسی اندیشه او» رونوشت نشستی است که در فوریه‌ی 1988 در شهر هایدلبرگ آلمان برگزار شد و سه تن از تأثیرگذارترین فیلسوفان قرن بیستم، ژاک دریدا، هانس‌گئورگ گادامر و فیلیپ لاکو-لابارت، در آن درباره‌ی پیامدهای فلسفی و سیاسی اندیشه‌ی مارتین هایدگر سخن گفتند؛ در همان تالار دانشگاه هایدلبرگ که بیش از پنجاه سال پیش از آن، هایدگر به‌عنوان رئیس دانشگاه فرایبورگ و عضو حزب نازی، سخنرانی معروفی با عنوان «دانشگاه در رایش نوین» در آن ایراد کرده بود. زمینه‌ی برگزاری این نشست بین این سه فیلسوف را باید در فضای فکری اروپای اواخر دهه ۱۹۸۰ جست‌وجو کرد. یک سال پیش از آن، در ۱۹۸۷، کتاب «هایدگر و نازیسم» اثر ویکتور فاریاس، پژوهشگر شیلیایی و دانش‌آموخته‌ی سابق خود هایدگر، در فرانسه منتشر شده و بحث و جدلی گسترده در محافل فلسفی اروپا برانگیخته بود؛ فاریاس در این کتاب با تکیه بر اسناد آرشیوی نشان داد که وابستگی هایدگر به نازیسم، برخلاف تصور رایج، نه گذرا و سطحی، بلکه عمیق و پایدار بوده است. نشست هایدلبرگ در دل همین مناقشه شکل گرفت: پرسش محوری‌اش این بود که رابطه‌ی واقعی میان تفکر فلسفی هایدگر و کنش سیاسی‌اش چیست، و مسئولیت کسانی که این تفکر را می‌خوانند، تحلیل می‌کنند و ادامه می‌دهند، در قبال این پیوند چه اقتضایی دارد. اکنون به سراغ ساختار کتاب می‌رویم. کتاب با یادداشتی شروع می‌شود که ژان‌ـ‌‌لوک نانسی در سال 2014 بر این کتاب نوشت. پس از مقدمه‌ی راینر ویل، متن مکتوب کنفرانس هایدلبرگ قرار گرفته است. پس از این، در بخش ضمایم کتاب ترجمه‌ی چهار مقاله‌ی مهم تقدیم به خوانندگان می‌شود: «همچون افلاطون در سیراکوز» نوشته‌ی گادامر، «واکنش‌هایی از مطبوعات آلمانی و فرانسوی: فراروی هایدگر به زبان فرانسه» از هلموت شفل، «یک بحث فرانسوی‌ـ‌آلمانی درباره‌ی هایدگر: سکوت مخوف و حکم به اندیشیدن» از میشل کژمن و در نهایت «سکوت و پنهان‌‌کاری: بحثی میان گادامر، دریدا و لاکو‌ـ‌لابارت» از ابرهارد گروبر. هر چهار مقاله‌ی ضمیمه، مستقیما به بحث کتاب مربوط می‌شوند و باعث فهم بهتر مباحث کنفرانس هایدلبرگ می‌گردند. در مجموع، اثر حاضر یک کتاب کوتاه و متمرکز و سندی از یک گفت‌وگوی تاریخی، با موضوعی جذاب و خواندنی، است. مخاطب این کتاب دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان جدی به فلسفه‌ی قارّه‌ای، به‌ویژه علاقه‌مندان به پدیدارشناسی و هرمنوتیک هستند.