کتاب محراب سانتاماریا

«محراب سانتاماریا» نوشته‌ی ملاحت نیکی مجموعه داستانی شامل 15 داستان کوتاه و نخستین اثر داستانی این نویسنده است. داستان‌های این مجموعه روایت رنج و سرگشتگی نسل‌های مختلف از دهه‌ی اول قرن حاضر تا زمان معاصر است و هر داستان در دوره‌ی تاریخی خاصی رخ می‌دهد. از اوهام و ترس مادربزرگی که از هجوم روس‌ها می‌گریزد تا مادری که از خشم کور و جنگ می‌گریزد تا رنج و سرگشتگی نسلی جوان که در گذار و انتظار دچار روزمرگی شده است.
داستان‌ها با صحنه‌پردازی و فضاسازی وسیع و گاه همراه با توصیفات رئالیستی جزیی‌ روایت می‌شوند. نویسنده به مضامین تاریخی - سیاسی و اقلیمی می‌پردازند و موضوعاتی مانند نگاه انتقادی به جنگ و پیامدهای آن و معضلات اجتماعی متنوعی چون فقر، فساد و خیانت را مورد توجه قرار می‌دهد. شاید در نگاه اول داستان‌های این مجموعه از نظر فرم و ساختار کاملا رئالستی به نظر برسند اما با دقت بیشتردرمی‌یابیم نمی‌توان این داستان‌ها را در قالب یا فرم خاصی ‌گنجاند چرا که در همان شکل واقع‌گرایانه‌ی خودشان نیز بسیار متفاوت هستند.
دغدغه تاریخی در شکل‌گیری داستان‌های مجموعه «محراب سانتاماریا» پررنگ است. نویسنده در این باره می‌گوید: «تاریخ معاصر دغدغه من است. تاریخ نه به شکل حجم انبوهی از اطلاعات حفظ‌شده در شب امتحان که سه روز بعد از حافظه پاک می‌شود بلکه به صورت سواد و روشن‌بینی اجتماعی.»
زنان نیز در داستان‌های این مجموعه نیز حضوری موثر دارند. زنانی که منزوی هستند و ریشه‌ی انزوا در هر یک از آن‌ها متفاوت است؛ تنهایی، بی‌تابی، سرگشتگی و از همه بیشتر گمگشتگی مشخصه‌های اصلی زن‌های این داستان‌ها هستند. زنی از ترس دستگیر شدن در اوایل انقلاب منزوی می‌شود، زنی بعد از شکست در رابطه‌ای عاطفی، زنی در غربت، یا حتی زنی به‌خاطر زیادی بودن و دخترزا بودن. گاهی این انزوا خودخواسته است و گاهی تحمیلی یعنی از فرهنگ و جامعه به زن تحمیل می‌شود و این زن‌ها در ادامه خودشان دخترانی دارند که مثل زن داستان «زمین خاموش» آرزوهایش را در برق نگاه دخترش دنبال می‌کند.
«هاون برنجی»، «نذر سید»، «سیل آورده»، «قناری»، «شب‌ریز»، «ما سه نفر بودیم»، «آن مرد با اسب در باران آمد»، «زمین خاموش»، «یاشار کجاست؟»،‌ «خانه سیاه است»، «پرواز تهران تبریز»، «محراب سانتا ماریا»، «زود بود»، «بند رخت» و «راه شیری» عناوین داستان‌های این مجموعه هستند.
«محراب سانتاماریا» با داستان‌هایی متنوع همراه با مضامین گسترده و دوره‌های تاریخی متنوع برای علاقمندان به داستان‌های کوتاه ایرانی می‌تواند گزینه‌ی مناسبی باشد.