کتاب راز کفش هلندی

پرده کنار می‌رود، تخت چرخ‌دار وارد اتاق عمل می‌شود، اما بیمار پیش از آن‌که تیغ جراح به بدنش برسد، جان داده است؛ این صحنه‌ی آغازین رمان «راز کفش هلندی» نوشته‌ی الری کوئین است، اثری که در سال ۱۹۳۱ منتشر شد و از همان نخستین صفحات، خواننده را با معمایی غریب روبه‌رو می‌کند: قتلی که در دل یکی از مجهزترین و پرمراقبت‌ترین محیط‌های ممکن، یعنی اتاق عمل یک بیمارستان بزرگ، اتفاق افتاده است.
قربانی، ابیگیل دورن، بانوی ثروتمند و نیکوکاری است که خود بنیان‌گذار مالی همین بیمارستان بوده و قرار است تحت جراحی کیسه‌ی صفرا قرار گیرد اما چون به بیماری دیابت مبتلاست، پیش از عمل به کما برده شده تا سطح قندش تثبیت شود؛ همین بی‌هوشی، فرصتی برای قاتل فراهم می‌آورد تا با سیمی که معمولا برای آویزان‌کردن قاب عکس استفاده می‌شود، او را خفه کند. الری کوئین که آن روز صرفا برای دیدار دوستش، دکتر مینچن به بیمارستان آمده، به‌طور تصادفی در جریان ماجرا قرار می‌گیرد و بی‌درنگ زمام تحقیقات را در دست می‌گیرد.
هرچه تحقیقات پیش می‌رود، دایره‌ی مظنونان و انگیزه‌های پنهان گسترده‌تر می‌شود. رابطه‌ی پرتنش و چندین‌ساله‌ی ابیگیل دورن با مستخدمش، که آشکارا از او نفرت داشته و مرگش را مستحق او می‌دانسته، تنها یکی از رشته‌های داستانی است که الری کوئین باید در کنار دیگر سرنخ‌ها بررسی کند. آنچه این پرونده را پیچیده‌تر می‌کند، رخداد یک قتل دوم است که در میانه‌ی داستان اتفاق می‌افتد و تحقیقات را وارد مرحله‌ای تازه می‌کند. کوئین به شیوه‌ی همیشگی خود، بر جزئیاتی به‌ظاهر کم‌اهمیت تمرکز می‌کند؛ از جمله موضوعی مرتبط با کفش‌های بیمارستانی که در نهایت به عنوان کتاب هم راه می‌یابد و نشان می‌دهد چگونه یک شیء ساده می‌تواند کلید حل یک معمای پیچیده باشد.
آنچه «راز کفش هلندی» را در میان آثار الری کوئین متمایز می‌کند، پایبندی‌اش به اصل «بازی منصفانه با خواننده» است؛ در بخشی از کتاب، نویسنده مستقیما خواننده را مخاطب قرار می‌دهد و او را دعوت می‌کند پیش از افشای هویت قاتل، خودش با تکیه بر سرنخ‌های ارائه‌شده، پاسخ معما را حدس بزند. این ویژگی، همراه با فضای بسته و کنترل‌شده‌ی بیمارستان که در آن، تعداد محدودی از افراد امکان دسترسی به صحنه‌ی جرم را داشته‌اند، رمان را به نمونه‌ای کلاسیک از داستان‌های معمایی «اتاق بسته» (locked-room mystery) تبدیل می‌کند. روایت کتاب بیشتر بر استدلال منطقی، بررسی زمان‌بندی رویدادها و تحلیل تناقض‌های موجود در اظهارات مظنونان استوار است تا صحنه‌های اکشن یا تعقیب‌وگریز؛ خصلتی که در بسیاری از آثار اولیه‌ی الری کوئین دیده می‌شود.