کتاب چارلز تیلور

«چارلز تیلور: معنا، اخلاق و مدرنیته» نوشته‌ی نیکلاس اچ. اسمیت، تلاشی است برای بازسازی منسجم همین پروژه‌ی فلسفی گسترده در اندیشه‌ی چارلز تیلور، فیلسوف کانادایی. این اثر در سال ۲۰۰۲ در مجموعه‌ی «متفکران مطرح معاصر» به چاپ رسید و از همان ابتدا هدفش نشان دادن این نکته بود که موضوعات به‌ظاهر پراکنده‌ی تیلور، در واقع حول یک محور مشترک شکل گرفته‌اند.
اسمیت نشان می‌دهد که از نگاه تیلور نمی‌توان انسان را همچون یک پدیده‌ی طبیعی صرف، از طریق روش‌های علوم تجربی توضیح داد؛ زیرا انسان موجودی است که در شبکه‌ای از معناها، ارزش‌ها و افق‌های اخلاقی زندگی می‌کند و پیوسته در حال تفسیر خود و جهان اطرافش است. از دل همین نگاه بحث هویت و زبان شکل می‌گیرد: هویت فردی، از منظر تیلور، چیزی نیست که انسان مستقل از جامعه و دیگران برای خود بسازد، بلکه در بستر زبان، فرهنگ و مناسبات اجتماعی صورت می‌بندد. به همین ترتیب اخلاق نیز فراتر از مجموعه‌ای از قواعد رفتار درست و نادرست تعریف می‌شود؛ پرسش اصلی برای تیلور این است که چه چیزی برای انسان ارزشمند و شایسته‌ی پیگیری است، و اسمیت این بخش از اندیشه‌ی او را در ارتباط تنگاتنگ با مفهوم «خود» و «خیر» شرح می‌دهد.
از این نقطه کتاب به سراغ مسئله‌ی مدرنیته می‌رود؛ موضوعی که در آثار تیلور جایگاهی محوری دارد و اسمیت توضیح می‌دهد که تیلور دستاوردهای مدرنیته، از جمله آزادی فردی و امکان تحقق شخصی، را نادیده نمی‌گیرد، اما هم‌زمان نسبت به پیامدهای گسترش فردگرایی، عقلانیت ابزاری و کاهش مشارکت سیاسی هشدار می‌دهد. مسئله از دید او کنار گذاشتن مدرنیته نیست، بلکه یافتن منابع اخلاقی و معنوی‌ای است که بتوانند ارزش‌های مثبت آن را حفظ کنند.
در ادامه بحث به شیوه‌ی فهم انسان و جامعه کشیده می‌شود: اسمیت نشان می‌دهد که تیلور میان توضیح علّی رفتار انسانی و تفسیر معنای آن تمایز قائل است، و از رویکردی هرمنوتیکی دفاع می‌کند که فهم کنش انسان را در گرو درک افق تاریخی و معنایی زندگی او می‌داند. این خط فکری در ادامه به بحث‌های تیلور درباره‌ی دموکراسی، چندفرهنگ‌گرایی و نقش او به‌عنوان یک منتقد اجتماعی و کنشگر سیاسی نیز کشیده می‌شود و کتاب به این ترتیب از حوزه‌ی صرفا نظری فراتر می‌رود.
یکی دیگر از محورهایی که اسمیت با دقت به آن می‌پردازد، رابطه‌ی سکولاریسم و معنویت در اندیشه‌ی تیلور است. برخلاف تصوری رایج، تیلور مدرنیته را صرفا فرایند کنار رفتن دین از زندگی اجتماعی نمی‌داند؛ دغدغه‌ی او این است که انسان مدرن، چه از طریق منابع دینی و چه غیردینی، چگونه می‌تواند برای زندگی خود جهت و معنای اخلاقی بیابد. اسمیت این تعامل و تعارض میان معنویت سکولار و غیرسکولار را نیز در بستر کلی پروژه‌ی تیلور بررسی می‌کند، بی‌آنکه آن را به نتیجه‌ای قطعی یا ساده فروبکاهد.
در «چارلز تیلور: معنا، اخلاق و مدرنیته» اسمیت با عبور از فلسفه‌ی زبان و ذهن تا اخلاق، هویت، علوم اجتماعی و سیاست، تصویری از تیلور ارائه می‌دهد که در آن همه‌ی این مباحث به یک دغدغه‌ی مشترک بازمی‌گردند: انسان موجودی معناجو است و فهم زندگی او بدون توجه به ارزش‌ها و افق‌های معنایی‌اش ممکن نیست. ا