کتاب کلیدهای رویارویی با مشکلات رفتاری کودکان

کتاب «کلیدهای رویارویی با مشکلات رفتاری کودکان» را دو نویسنده به نام‌های لیندا اس. سیگل و الینور سیگل نوشته‌اند و مخاطب اصلی آن والدین کودکانی است که هنوز به مدرسه نرفته‌اند؛ یعنی از دوران نوزادی تا حدود پنج‌سالگی، دوره‌ای که بیشتر کشمکش‌های روزمره‌ی خانه دقیقا همین سال‌ها شکل می‌گیرد. نویسندگان به‌جای این‌که کتاب را با نظریه‌های روان‌شناسی رشد پر کنند، رفته‌اند سراغ موقعیت‌های واقعی و روزمره‌ای که هر والدی، دیر یا زود با آن‌ها دست‌وپنجه نرم می‌کند.
نکته‌ای که در همان فصل‌های اول کتاب مشخص می‌شود این است که نویسندگان، انضباط را با تنبیه یکی نمی‌دانند. از نظر آن‌ها والد باید دو چیز را دقیق بداند: اول این‌که کدام رفتار مشکل‌ساز است و دوم این‌که به‌جای آن، چه رفتاری از کودک انتظار دارد. همین تفکیک ساده است که رنگ‌وبوی کل کتاب را می‌سازد. برای لجبازی، قشقرق و خشم، دروغ‌گویی، دزدی، دعوا و پرخاشگری، مشکلات خواب، آموزش دستشویی رفتن، رعایت قوانین خانه یا حتی روابط کودک با دوستانش، فصل جداگانه‌ای وجود دارد و هر بار همین الگو تکرار می‌شود: مشکل چیست، چرا اتفاق می‌افتد و والد باید چه کند. مثلا وقتی بحث سر رفتن سر وقت به رختخواب است، کتاب نمی‌گوید «بچه را مجبور کنید بخوابد»؛ بلکه از والد می‌خواهد یک الگوی ثابت برای وقت خواب بسازد و روی همان الگو بایستد، چون بی‌ثباتی والدین خودش یکی از دلایل تکرار مشکل است.
جایی که کتاب از خیلی از راهنماهای مشابه فاصله می‌گیرد، توجهش به مرحله‌ی رشد کودک است. کودکی که تازه دارد طعم استقلال را می‌چشد، طبیعی است که مدام با خواسته‌ی والد مخالفت کند؛ کودکی که هنوز یاد نگرفته هیجانش را کنترل کند، طبیعی است که جلوی ناکامی گریه کند یا جیغ بزند. نویسندگان تأکید می‌کنند که نباید با یک کودک سه یا چهارساله مثل یک بزرگسال کوچک رفتار کرد و از او انتظار داشت منطق پشت هر قانون را بفهمد. اما این حرف را هم نمی‌زنند که پس هر رفتاری قابل‌قبول است. آن‌ها یک خط باریک اما مهم می‌کشند: بین احساس کودک و شکلی که آن احساس را بیرون می‌ریزد. عصبانی‌بودن مشکلی ندارد؛ زدن خواهر یا برادر، مشکل دارد. همین تفکیک است که به والد اجازه می‌دهد هم نیاز رشدی کودک را بپذیرد و هم برایش مرز بگذارد، بدون این‌که احساس گناه یا سردرگمی سراغش بیاید؛ چیزی که خیلی از والدین در همان لحظه‌ی داغ دعوا یا قشقرق، جایش را گم می‌کنند.