کتاب طنزآوران جهان نمایش 21

اثر حاضر شماره‌ی 21 از مجموعه‌ی «طنزآوران جهان نمایش» است که ترجمه‌ی چهار نمایشنامه اوژن لابیش را دربردارد. لابیش یکی از مشهورترین نمایشنامه‌نویسان فرانسه‌ی قرن نوزدهم و چهره‌ی اصلی گونه‌ی «وودویل» (کمدی سبک آمیخته با آواز) است. در خانواده‌ای بورژوا در پاریس بزرگ شد، حقوق خواند اما به نوشتن روی آورد و در طول حرفه‌اش نزدیک به ۱۷۵ نمایشنامه نوشت. هر یک از چهار نمایشنامه‌ی این مجلد با همکاری فردی دیگر نوشته شده: «سرگرد کراواشون» (۱۸۴۴) با اوگوست لوفرانک و پل ژسه، «همدیگر را ببوسیم، فولویل!» (۱۸۵۰) باز با لوفرانک، «دو آدم خجالتی» (۱۸۶۰) با مارک میشل، و «قدم اول» (۱۸۶۲) با آلفرد دولاکور. نظر به تاریخ نوشتن این نمایشنامه‌ها، این چهار اثر نزدیک به دو دهه از فعالیت لابیش را دربرمی‌گیرند. هر چهار نمایشنامه یک‌پرده‌ای‌اند و طبق شیوه‌ی لابیش، از یک خلق‌وخوی افراطی، کمدی می‌سازند. در «سرگرد کراواشون»، افسری بازنشسته و فرمانده‌ی یک دژ می‌خواهد دخترش المپ را شوهر دهد. خواستگاری جوان به نام درویر می‌کوشد خوی تندش را برای کسب رضایت دختر پنهان کند و باقی ماجرا. «همدیگر را ببوسیم، فولویل!» حول مارکی مانیکان می‌چرخد که از سر قدردانی می‌خواهد دخترش برت را به فولویل، دوستی که آبرویش را حفظ کرده است، بدهد. «دو آدم خجالتی» درباره‌ی تیبودیه است، پدری خجالتی‌تر از آن‌که به کسی نه بگوید، که قول دخترش سسیل را به خواستگاری گستاخ به نام گارادو داده، حال آنکه دختر دل در گرو وکیلی جوان دارد. در نمایشنامه‌ی «قدم اول»، جستجوی یک مادر درباره‌ی رفتار غریب پسرش موریس آشکار می‌کند او نه دلباخته‌ی کسی، بلکه سرگرم راه‌اندازی شرکتی بیمه است؛ اما وقتی دخترعمویش سلین در تنگنای مالی جواهراتش را بی‌چشم‌داشت پیشنهاد می‌کند، موریس برای نخستین‌بار طعم عشقی راستین را می‌چشد. در مجموع، این چهار اثر در قیاس با شاهکارهای چندپرده‌ای لابیش، هرچند کوتاه‌ترند، اما دقیقا به همین دلیل فشرده بودن، تکنیک‌های او را بهتر نشان می‌دهند: هر نمایشنامه یک خلق‌وخوی افراطی و تندخو را به تصویر می‌کشد و مفاهیم قدردانی، خجالت و بی‌تفاوتی را القا می‌کند.