کتاب روان شناسی کاربردی یوگا

کتاب «روان‌شناسی کاربردی یوگا» نوشته دکتر ریشی ویوکاناندا ساراسواتی که با نام اصلی دکتر بریان تامسون شناخته می‌شود، اثری آموزشی و تحلیلی در حوزه تلفیق روان‌شناسی مدرن و سنت یوگا است. نویسنده که سابقه فعالیت حرفه‌ای در روان‌پزشکی دارد، در این کتاب تلاش کرده مفاهیم بنیادین یوگا را از حالت انتزاعی خارج کرده و آن‌ها را در قالب چارچوبی علمی، قابل‌فهم و قابل‌استفاده برای انسان معاصر ارائه دهد. تمرکز اصلی اثر بر این ایده است که ذهن و بدن یک نظام یکپارچه را تشکیل می‌دهند و اختلال در هر یک، مستقیما بر دیگری تاثیر می‌گذارد. کتاب با زبانی دقیق و ساختارمند توضیح می‌دهد که بسیاری از مشکلات روانی، ریشه در الگوهای ناهشیار ذهن و تنش‌های ذخیره‌شده در بدن دارند و یوگا می‌تواند به‌عنوان ابزاری عملی برای بازگرداندن تعادل عمل کند.
نویسنده نشان می‌دهد که استرس، اضطراب و تعارض‌های حل‌نشده روانی چگونه به شکل انقباض عضلانی، خستگی مزمن یا بیماری‌های جسمی بروز پیدا می‌کنند. در مقابل، تمرین‌های بدنی یوگا یا همان آساناها، تنها حرکات فیزیکی نیستند، بلکه روشی برای آزادسازی تنش‌های روانی انباشته‌شده به‌شمار می‌روند. کتاب فوق توضیح می‌دهد که حرکت آگاهانه، همراه با تنفس منظم، می‌تواند پیام‌های آرامش‌بخش به سیستم عصبی ارسال کند و واکنش‌های افراطی بدن را تعدیل نماید. این مسئله یوگا را از یک فعالیت ورزشی صرف جدا کرده و آن را در چارچوب درمان‌های کل‌نگر قرار می‌دهد.
یکی از بخش‌های محوری کتاب «روان‌شناسی کاربردی یوگا» تحلیل سیستم چاکراها از منظر روان‌شناختی است؛ دکتر ویوکاناندا چاکراها را نه به‌عنوان مفاهیم ماورایی، بلکه به‌عنوان سطوح مختلف رشد روان انسان معرفی می‌کند. چاکراهای پایین‌تر با نیازهای بقا، امنیت و غرایز اولیه مرتبط دانسته می‌شوند، در حالی که چاکراهای بالاتر به توانایی‌های عاطفی، خودآگاهی، شهود و معناجویی مربوط هستند. همچنین مفهوم گوناها یا سه کیفیت بنیادین ذهن شامل تاماس، راجاس و ساتوا به زبان روان‌شناسی شخصیت توضیح داده می‌شود. کتاب نشان می‌دهد که چگونه غلبه تاماس می‌تواند به رکود و افسردگی منجر شود و چگونه راجاس با اضطراب و ناآرامی ذهنی همراه است. در مقابل، حالت ساتوا به‌عنوان وضعیت تعادل روانی معرفی می‌شود که هدف اصلی تمرین‌های یوگایی رسیدن به آن است.
همچنین تکنیک‌هایی مانند پرانایاما برای تنظیم سیستم عصبی خودکار، یوگا نیدرا برای دسترسی به لایه‌های ناخودآگاه و کاهش تروما، و تمرین‌های تمرکز و مشاهده ذهن برای کاهش نشخوار فکری معرفی می‌شوند. این اثر به‌صورت مستند توضیح می‌دهد که چگونه تغییر الگوی تنفس می‌تواند فعالیت مراکز ترس در مغز را کاهش دهد و تعادل امواج مغزی را بهبود ببخشد.